Akademik Veri Yönetim Sistemi
ANADOLU KÜLTÜREL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ, cilt.10, sa.1, ss.278-292, 2026 (TRDizin)
Suriye’nin kültürel ve edebi dönüşümü, Ortadoğu’daki ideolojik çatışmalar, modernleşme ve milliyetçilik hareketleriyle yakından ilişkilidir. Edebiyatın, bir toplumda yeni nesilleri şekillendirmek ve kültürel mirası aktarmak için bir araç olarak kullanılması bilinen bir gerçektir. Edebiyat, Ortadoğu’da Batı kültürünün yayılmasında önemli bir araç olarak kullanılmıştır. 19. ve 20. Yüzyılda, edebiyatın eğitimdeki öneminin farkedilmesi, Suriye ve Mısır gibi bölgelerde de edebiyata olan ilgiyi artırmıştır. Suriye’de, Batılı değerleri aktaran edebiyat, özelikle de çocuk edebiyatı 19’uncu yüzyılın ortalarından itibaren hızla gelişmiş ve birçok edebiyatçı bu alanda eserler vermeye başlamıştır. Suriye tarihine bakıldığında ülkenin içinden geçmiş olduğu tarihi ve siyasi süreçlerin ülke edebiyatını etkilediği görülmektedir. Örneğin Osmanlı Devleti’nin son döneminde yeni gelişmeye başlayan edebiyat, şekil ve içerik bakımından daha çok Batı edebiyatını taklide dayanan, kendi öz kültürüne bağlı Arap milliyetçiliği temalı edebiyat özelliği taşımaktadır. 1920’li yıllardan 1960’lı yıllara kadarki dönemde, mandacılık karşıtı Arap milliyetçiliği temalarıyla bezeli bir edebiyat ortaya çıkmıştır. Bu dönemde edebiyata, millî ve manevi değerlerle bezeli Arap milliyetçiliği temaları yoğun olarak işlenmiştir. 1971’den sonra iktidara gelen Baas rejimi döneminde edebi eserlerde Baas rejiminin ideolojisini yansıtan sosyalist ve seküler temaların ön plana çıktığı gözlemlenmektedir. Bu farklılaşmanın, dönemin edebiyatçıları arasında ideolojik ayrışmalara yol açtığı da görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Suriye’nin tarihsel süreçler içinde yaşadığı siyasi, kültürel ve edebi dönüşümü incelemek, özellikle Batı etkisiyle şekillenen edebiyatın bu değişimlerdeki rolüne dikkat çekmektir. Ayrıca Suriye edebiyatındaki ideolojik ve tematik dönüşümleri, tarihsel ve siyasi bağlamlar çerçevesinde analiz emektir. Çalışmada tarihsel analiz ve edebi inceleme yöntemleri kullanılmıştır. Dönemin edebiyatçıları ve eserlerine atıflar yapılarak, siyasi ve kültürel değişimlerin bu metinlere yansımaları değerlendirilmiştir.