KANSERLİ EBEVEYNLERDE EBEVEYNLİK ENDİŞELERİ: BİBLİYOMETRİK ANALİZ
8. BİLSEL ULUSLARARASI EFES BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE İNOVASYON KONGRESİ, İzmir, Türkiye, 22 - 23 Kasım 2025, ss.452-465, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: İzmir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.452-465
- Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu bibliyometrik çalışma, kanser tanılı ebeveynlerde ebeveynlik endişesi/ anksiyetesi alanındaki bilimsel üretimi haritalamayı; yayın hacmini, ülke ve dergi dağılımını, kavramsal eğilimleri ve araştırma boşluklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmaya 1983–2025 yılları arasında yayımlanan, İngilizce dilindeki makale ve derleme türü yayınlar dâhil edilmiştir. Kayıtlar “Full Record and Cited References” formatında dışa aktarılmış, veri temizliği ve anahtar sözcük standardizasyonunun ardından R ortamında bibliometrix/Biblioshiny ile betimsel (yıllık üretim, atıf göstergeleri, yazar ve ülke iş birliği) ve bilimsel haritalama analizleri (trend topics, co-word ağı, üç alanlı grafik) yürütülmüştür. Veri kümesi, 231 kaynaktan 400 dokümanı içermektedir; yıllık büyüme oranı %8,52, doküman başına ortalama atıf sayısı 27,15’tir. Toplam 1.922 yazar ve doküman başına ortalama 5,92 ortak yazar saptanmış, uluslararası ortak yazarlık oranı %16,75 bulunmuştur. En üretken ülkeler ABD, Almanya ve Birleşik Krallık iken, yayınlar en çok Psycho-Oncology ve Supportive Care in Cancer dergilerinde yoğunlaşmaktadır. Zaman içi tematik eğilimler, erken dönemde psikolojik uyum ve yas ekseninden 2010’larla birlikte aile/çocuk ve iletişim odaklarına; 2017 sonrasında ise anksiyete, depresyon, yaşam kalitesi, ruh sağlığı ve ölçüm araçları temalarına doğru kaymıştır. Eş-sözcük ağında “parenting concerns/parenting stress” düğümlerinin “quality-of-life”, “psychological distress” ve “psychosocial intervention” ile doğrudan bağlantılı olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, ebeveynlik endişesinin kanser bakımında özgül ve ölçülebilir bir psikososyal risk alanı olarak konumlandığını ve literatürün son kırk yılda belirgin biçimde olgunlaştığını göstermektedir. Bununla birlikte kültürlerarası psikometrik çalışmaların, çok merkezli randomize müdahale araştırmalarının ve ebeveynlik endişesi taramasının rutin onkolojik bakıma entegrasyonuna yönelik kanıta dayalı model çalışmalarının güçlendirilmesine ihtiyaç vardır.