Göksu Nehrinin Arazi Yüzey Sıcaklığı Üzerindeki Soğutma Etkilerinin Belirlenmesi

Creative Commons License

Kahraman E.

Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi dergisi, cilt.41, sa.2, ss.521-531, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Göksu Nehri ve yakın çevresinde arazi yüzey sıcaklığının (LST) mekânsal dağılımını ve nehir kaynaklı soğutma etkisinin mesafeye bağlı değişimini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Landsat 8 OLI/TIRS uydu verileri kullanılarak LST haritaları üretilmiş ve nehir çevresinde tampon bölgeler uygulanarak analizler gerçekleştirilmiştir. Tampon bölge analizleri, yüzey sıcaklığının nehirden uzaklaştıkça arttığını, 270 m mesafenin Göksu Nehri’nin maksimum soğutma etki sınırı olduğunu ve bu sınır içerisinde soğutma etkisinin nehir kenarında 2,09 °C’ye kadar ulaştığını ortaya koymuştur. Regresyon analizi sonuçları, LST ile mesafe arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu ve nehir kaynaklı soğutma etkisinin mesafe ile azaldığını göstermektedir. Sonuç olarak, Göksu Nehri’nin kentsel mikroiklim üzerinde önemli bir düzenleyici role sahip olduğu belirlenmiştir. Nehir koridorlarının korunmasının ve ekosistem sürekliliğinin sağlanmasının, kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasına yönelik doğa tabanlı çözümler olarak iklim değişikliğine uyumlu planlama stratejilerinden olacağı değerlendirilmektedir.
This study aims to investigate the spatial distribution of land surface temperature (LST) in the Göksu River basin and its surrounding areas, as well as the distance-dependent variation in the river-induced cooling effect. In this context, LST maps were generated using Landsat 8 OLI/TIRS satellite data, and analyses were conducted within a buffer zone extending up to 600 m from the river. Buffer zone analyses indicate that surface temperature increases with distance from the river, that a distance of 270 m represents the maximum extent of the cooling effect of the Göksu River, and that within this limit, the cooling effect reaches up to 2.09 °C along the riverbank. The results of the regression analysis indicate that there is a statistically significant relationship between LST and distance, and that the cooling effect from the river decreases with distance. As a result, it has been determined that the Göksu River plays a significant regulatory role in the urban microclimate. It is assessed that the preservation of river corridors and the maintenance of ecosystem continuity will constitute climate-resilient planning strategies—serving as nature-based solutions—to mitigate the urban heat island effect.