Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabının Okunabilirlik Açısından İncelenmesi

Creative Commons License

Arıcı F., Er Aydemir N.

AKADEMIK SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGISI (ASYA STUDIES), sa.37, ss.165-178, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Okuma alışkanlığı, bireyin erken yaşlarda edindiği temel becerilerden biridir. Bu becerinin gelişebilmesi için çocuğun okuduğu metinlerin ilgi alanlarına hitap etmesi ve gelişim düzeyine uygun olması gerekmektedir. Bir kitabın içerik bakımından hedef yaş grubuna uygunluğunu belirlemede kullanılan yöntemlerden biri de metnin okunabilirlik düzeyinin hesaplanmasıdır. Bu çalışmada Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2025 yılında yayınlanan Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabında (1. ve 2. Kitap) yer alan metinlerin okunabilirlik düzeyleri incelenmiştir. Okunabilirlik tümce sayısına, sözcük sayısına ve seslem sayısına dayanmaktadır. Bu sayılarla elde edilen ortalama tümce ve sözcük uzunlukları ortaya çıkarılarak okunabilirlik puanı hesaplanmaktadır. Bu çalışmada Türkçe ders kitabında yer alan metinlerin öğrencilerin okuma-anlama seviyelerine ne kadar uygun olduğunu belirlemek için Türkçeye uyarlanmış olan Ateşman (1997) ve Çetinkaya-Uzun (2010)’un okunabilirlik formülleri kullanılmış ve karşılaştırılmıştır. Bu bağlamda çalışmada Türkçe 6. sınıf ders kitabında yer alan 26 okuma metni incelenmiş; şiirler ve serbest okuma metinleri çalışma sınırlılıkları içinde ele alınmamıştır. Elde edilen veriler tablolar halinde verilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Yapılan çalışmanın sonucuna göre metinlerin okunabilirlik düzeylerinin öğrencilerin seviyelerine uygun olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Türkçe Eğitimi, Okunabilirlik, Metin, Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı, Okunabilirlik Araştırmaları 

Reading habits are one of the fundamental skills an individual acquires at an early age. For this skill to develop, the texts a child reads must appeal to their interests and be appropriate to their developmental level. One method used to determine the suitability of a book's content for the target age group is to calculate its readability level. This study examined the readability levels of the texts in the 6th Grade Turkish Language Textbook (Books 1 and 2) for Middle Schools and Imam Hatip Middle Schools, published by the Ministry of National Education in 2025. Readability is based on the number of sentences, words, and syllables. The average sentence and word lengths obtained from these numbers are used to calculate the readability score. This study used and compared the readability formulas of Ateşman (1997) and Çetinkaya-Uzun (2010), adapted into Turkish, to determine how suitable the texts in the Turkish textbook were for the reading comprehension levels of the students. In this context, 26 reading texts from the 6th grade Turkish textbook were examined; poems and free reading texts were not included within the scope of the study. The data obtained are presented in tables. This study utilized document analysis, a qualitative research method. According to the results of the study, the readability levels of the texts were found to be appropriate for the students' levels. Keywords: Turkish Education, Readability, Text, Turkish 6th Grade Textbook, Readability Studies