HÂKİM VE SAVCI YARDIMCILARININ EĞİTİMİNDE YAPAY ZEKANIN ROLÜ
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ ETKİLİ ŞEKİLDE UYGULANMASININ DESTEKLENMESİ PROJESİ TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ YAPAY ZEKÂNIN YARGI UYGULAMALARINDA KULLANIMININ HUKUKİ ÇERÇEVESİ, Ankara, Türkiye, 12 - 13 Mayıs 2026, (Yayınlanmadı)
- Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yapay zekâ teknolojilerinin hukuk alanında kullanımının giderek yaygınlaşması, yalnızca yargısal faaliyetlerin yürütülme biçimini değil, hâkim ve savcıların meslek eğitimi süreçlerini de dönüştürmektedir. Özellikle büyük veri analizi, doğal dil işleme sistemleri ve büyük dil modelleri[1] sayesinde hukukun bilgi kaynaklarına hızlı ve kapsamlı erişim olanağı artmıştır, karar destek mekanizmaları geliştirilmiştir ve eğitim süreçlerinin bireyselleştirilmesi mümkün hale gelmiştir. Bu gelişmeler, hâkim ve savcılığa giden yoldaki klasik eğitim yaklaşımlarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Hâkim ve savcı yardımcılarının mesleki yeterliliklerinin artırılması, muhakeme becerilerinin geliştirilmesi ve değişen hukuki sorun alanlarına hızlı uyum sağlayabilmeleri bakımından yapay zekâ destekli eğitim modelleri önemli fırsatlar sunmaktadır.
Türkiye’de hâkim ve savcı yardımcılarının eğitim süreci, “Türkiye Adalet Akademisi Hâkim ve Savcı Yardımcıları Eğitim ve Sınav Yönetmeliği (“Yönetmelik”)”[2] ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğin amacı, hâkim ve savcı yardımcılarının Türkiye Adalet Akademisindeki eğitimlerinin uygulama esasları ile yazılı ve sözlü sınavlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir (madde 1/1). Yönetmelik, eğitim süreçlerinin organizasyonu, danışmanlık sistemi, eğitim modülleri, ölçme ve değerlendirme mekanizmaları ile tez ve uygulamalı çalışmalar gibi birçok alanı ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Bu düzenlemeler, yapay zekâ destekli eğitim modellerinin uygulanabilmesi bakımından önemli bir normatif altyapı sunmaktadır.
Bu çalışmada, önce hâkim ve savcı yardımcılarının eğitiminin tasarım mimarisini etkileyecek temel mesleki yapılandırma tercihi ortaya konulacaktır. Bu tercihten bağımsız olarak tüm öğrenme süreçleri için benimsenmesi gereken öğrenme yaklaşımı açıklanacaktır. Akabinde yapay zekanın bu eğitim sürecinde kullanılmasına yönelik güçlü ve zayıf yönlerinin, fırsatların ve tehditlerin değerlendirildiği GZFT analizi yapılacaktır. Daha sonra, hakim ve savcı yardımcılarının eğitiminde yapay zekadan yararlanılabilmesi için hem eğitimde kullanılacak yapay zekanın hem de bu yeni sistemi kullanacak kişilerin haiz olması gereken özellikler tanımlanacaktır. Hakim ve savcı yardımcılarının eğitimleri kapsamında yapay zekanın kullanım alanları genel olarak saptandıktan sonra Yönetmelik’te düzenlenen ve yapay zeka kullanımının entegre olabileceği eğitim süreci başlıkları listelenecektir. Bu başlıklar altında mevcut yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapay zekâ destekli eğitim modelinin uygulanabilirliği ayrı ayrı değerlendirilecektir ve yapay zekânın sağlayabileceği katkılar ele alınacaktır.
Çalışmada sadece hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sürecinde yapay zekanın kullanım olanakları değerlendirilecektir. Hakim ve savcı yardımcılarının yapay zekanın kullanımı konusunda eğitilmeleri bu çalışmanın kapsamı dışındadır. Aynı şekilde hakim ve savcı yardımcılığı süreci öncesindeki hukuk eğitimi döneminde yapay zekadan nasıl yararlanılabileceği bu çalışmada ele alınmayacaktır; bununla birlikte öğrenmenin temel parametrelerine dair çalışmanın başında yer alan açıklamalar hukuk eğitimi için de geçerlidir.