Etnik Sermayenin Mekansal Dönüşümü: Balkan Göçmenlerinin Kentleşme Sürecinde Toplumsal Hareketlilik Stratejileri
Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, cilt.16, sa.1, ss.191-211, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 16 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.13114/mjh.1892087
- Dergi Adı: Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: ERIHPlus, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.191-211
- Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makale, İzmir’in Buca ilçesinde yaklaşık bir asırdır yaşayan Balkan göçmenlerinin etnik sermayelerini kentleşme süreci içerisinde nasıl ürettiklerini, dönüştürdüklerini ve farklı toplumsal alanlarda mobilize ettiklerini incelemektedir. Çalışma, etnik sermayenin sabit ve tek yönlü bir kaynak olmadığını; mekansal, demografik, ekonomik ve siyasal koşullara bağlı olarak dönüşen, yeniden üretilen ve farklı sermaye türlerine çevrilebilen dinamik bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, Balkan göçmenlerinin etnik sermayelerinin kentleşme öncesi ve sonrası olmak üzere iki tarihsel dönemde farklı biçimlerde işlediğini göstermektedir. Kentleşme öncesi dönemde, mahallede homojen biçimde yaşayan Balkan göçmenleri için etnik sermaye; soydaşlık, akrabalık, komşuluk ve tanınırlık ilişkileri üzerinden güven, dayanışma ve ekonomik destek üreten bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu dönemde etnik sermaye, özellikle iş bulma ve barınma süreçlerinde dikey toplumsal hareketliliği desteklemiştir. Kentleşme süreciyle birlikte mekansal ve demografik yapının değişmesi, bu geleneksel dayanışma biçimlerini zayıflatırken; etnik sermaye yeni ekonomik ve yerel-politik alanlarda yeniden mobilize edilmiştir. Apartmanlaşma, mülk sahipliği, emlak ve yemek sektörü ile dernekleşme faaliyetleri, etnik sermayenin ekonomik ve yerel-politik avantajlara dönüştüğü temel mekanizmalar olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, etnik sermayenin kentleşme bağlamında hem sınırlayıcı hem de güçlendirici etkilerini birlikte ele alarak göç, kentleşme ve toplumsal hareketlilik literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.
This article examines how Balkan migrants who have lived in Buca district of İzmir for nearly a century have produced, transformed, and mobilized their ethnic capital within the process of urbanization. The study demonstrates that ethnic capital is not a fixed or unidirectional resource; rather, it is a dynamic structure that is reshaped, reproduced, and converted into different forms of capital depending on spatial, demographic, economic, and political conditions. The research findings show that the ethnic capital of Balkan migrants has operated in distinct ways across two historical periods: before and after urbanization. In the pre-urbanization period, when Balkan migrants lived in spatially homogeneous neighborhoods, ethnic capital functioned as a resource that generated trust, solidarity, and economic support through coethnicity, kinship, neighborhood ties, and mutual recognition. During this period, ethnic capital played a significant role in supporting upward social mobility, particularly in access to employment and housing. With the process of urbanization, changes in the spatial and demographic structure weakened these traditional forms of solidarity; however, ethnic capital was re-mobilized within new economic and localpolitical arenas. Apartmentization, property ownership, engagement in the real estate and food sectors, and associational activities emerged as key mechanisms through which ethnic capital was converted into economic and local-political advantages. By addressing both the constraining and empowering effects of ethnic capital in the context of urbanization, this study offers an original contribution to the literature on migration, urbanization, and social mobility.