Uluslararası İşbirliği Kurumu Olarak A(E)T/AB Türkiye Ortaklık İlişkisi ve Hukuki Güvence(siz)lik mi?

GÜMRÜKÇÜ H.

A.Haluk Ülman'a Armağan, Erdem G., Editör, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, ss.151-161, 2013

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2013
  • Yayınevi: Ankara Üniversitesi Basımevi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.151-161
  • Editörler: Erdem G., Editör
  • Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Günümüz siyasi tartışmalarının önde gelen konularından biri olan A(E)T/AT-Türkiye ortaklığı bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Bu tartışmanın önem taşıyan ve ortaya koymaya çalıştığı boyutu; Avrupa Birliği'ne (AB) üye devletlerin vatandaşlarıyla, üçüncü ülkelerden gelen göçmenler arasındaki değerlere karşılıklı saygı temelinde, ortak yaşam alanlarının nasıl şekillendirileceğidir. Bu sorun Türkiye'deki göç olgusundan hareket edilerek ele alınmıştır. Bu alanda Türkiye ile A(E)T/AB arasında akdedilmiş üç tane Ortaklık Konseyi kararları bulunmaktadır ve bunlar AB'ye üye ülkelerdeki Türk göçmenler için çok somut biçimde serbest dolaşım hakkı öngörmektedir. Bu, ortaklık hukukundan doğan serbest dolaşım veya ‘küçük serbest dolaşım’ olarak adlandırılmaktadır.

Çalışmanın sonunda üçüncü ülke vatandaşlarıyla ilgili bazı öneriler ortaya konulmuştur. Olası yanlış anlamaları önlemek üzere, burada söz konusu olan insanlar - göçmenler - ekonomik yaşama aktif olarak katılabilen insanlardır. Onların gerçek eylemlerinin ön ve çerçeve koşulları - ki bu çalışmanın hipotezini oluşturmaktadır -, kendi gerçekliğine ve iradeye dayanmaktadır. Göçmen kabul eden ülke göç olgusuna karşı çelişkili bir tutum geliştirdiğinde, bu durum o toplumun refahını, çalışma yaşamını ve çalışanlarını ve dolayısıyla insanların barışçıl bir şekilde bir arada yaşamalarını olumsuz yönde etkilemektedir.

Çalışmada analiz edilen üç alan kısaca aşağıdaki gibi özetlenebilir:

1)   Ortaklık, sanayileşmiş A(E)T/AB devletlerinden katılan (ortak olan), devletlerin çıkarlarını üye olmadan da koordine edilmesini sağlamak üzere geliştirilmiş çeşitli biçimlerde kullanılabilen bir araçtır. Ortaklığın deklare edilmiş olan hedefi, klasik dış politikasının aksine, katılan devletlerin refahının artmasını teşvik etmek ve bu yolla dünya barışına katkı sağlamaktır.

2)   Başlangıçta bu şekilde tasarlanan ve akit taraflar arasında dengeli bir ilişki kurulmasını esas alan A(E)T/AB-Türkiye arasındaki üyelik amaçlı ortaklığın işlevi, zamanla sermaye ve malların globalleşmesi stratejisine dönüştürülmek istenmekteydi. Bunun sonucunda Türkiye'nin siyasi statüsü üye adaylığından üçüncü ülke statüsüne itilmeye çalışılmaktaydı.

3)   Dış ve iç politikanın normal olarak birbirine çok sıkı biçimde bağlı olduğunu özellikle vurgulamak gerekmez. Ancak iç politika dış politikanın yerine geçiyorsa, burada özel bir siyasi durumun söz konusu olduğunu belirtmek gerekir. Böyle bir durumu A(E)T/AB-Türkiye arasındaki ortaklık hukukundan doğan serbest dolaşımda görmekteyiz. Örneğin; ulusal mahkemeler ulusüstü hukuku, ulusal ölçütler esas alınarak yorumlamaya zorlanmışlardır. Oysa bu işlev sadece AB üye ülkelerinin en yüksek ve son yargı mercii olan Avrupa Toplulukları/Birliği Adalet Divanı'na (ATAD yeni kısaltılmış şekliyle ABAD) aittir.

 

Ulusüstü antlaşma hükümleri, uluslararası antlaşma hükümlerinden farklı olarak önceliklilik, doğrudan geçerlilik ve doğrudan etkililik özellikleriyle ayırt edilirler. Ayrıca ulusal yasalarla çatıştıklarından onları ikame ederler. Ulusüstü anlaşmaların özünde yatan bu emre rağmen A(E)T/AB-Türkiye ortaklığındaki antlaşma hükümlerinin hayata geçirilmesi değişen siyasi olay ve koşullara bağlı kılınmıştır. Bu ise uluslararası ilişkilerde, eğer dengesiz ortaklık ilişkileri söz konusu ise, öncelikle egemenlik kurma ve kendi çıkarlarını koruma olgusunun belirleyici olduğunu bu çalışma göstermektedir.

The EEC/EU-Turkey Partnership as one of the leading issues in political discussions nowadays is the major subject of the present research. The study puts forth the important dimension of the problem, notably how the common living areas for the European Union (EU) citizens and migrants coming from third countries will be shaped basing on the mutual respect for values of each other. This issue would be addressed by considering the phenomenon of migration in Turkey. In this area there are three decisions of the Association Council accepted both by Turkey and the EEC/EU which provide in a very concrete way the right of free movement for Turkish migrants in the EU member countries. This right follows from the partnership law and is called free movement or “small free movement”.
At the end of the study, some suggestions was made for third-country nationals. To avoid possible misunderstandings, the people considered in the study, namely migrants, are people who can actively participate in economic life. The pre-condition and the framework conditions of their real activity are based on their truth and will – and this is the hypothesis of this study. If a migrant develops a contradictory attitude towards the phenomenon of migration in the receiving country it negatively affects the welfare of society, the working live and employees, and thus has an adverse effect on peaceful coexistence of people.
Three areas analyzed in this study were summarized briefly as follows:
1) The partnership is a tool specially developed by the EU states which can be used in various ways to ensure coordination of interests of the partner countries without becoming an EU member. Contrary to the conventional foreign policy, the declared goal of the partnership is to encourage and increase the welfare of the participating states and to contribute in this way to the world peace. 
2) It was supposed that originally designed in this way and aiming the establishment of a balanced relationship between the contracting parties, the EEC/EU-Turkey partnership for membership would be gradually transformed into the strategy of globalization of the capital and goods in the future. As a result, it was tried to change Turkey's political status from the candidate for full membership to the status of the third country.
3) There is no need to emphasize that foreign and domestic policies are closely connected to each other. However, it should be noted that in the case then domestic policy replaces foreign policy a specific political situation comes into question. This condition can be traced in the case of freedom of movement which follows from the EEC/EU-Turkey partnership law. For example, the national courts were forced to interpret transnational law basing on the national criteria. However, this function can be performed only by the highest and final judicial authority of the EU – the European Community/Union Court of Justice (ECCJ, currently abbreviated as the ECJ).
     Supranational treaty provisions, unlike the provisions of the international treaties, are distinguished by such features as primacy, direct applicability and direct effectiveness. In addition, in the case of collision with national legislation, supranational treaty provisions substitute it. Despite this order which lays in the essence of transnational agreements, the implementation of the treaty provisions of the EEC/EU-Turkey partnership is rendered dependent on changing political events and circumstances. If so, in the case of unstable partnership relations, it indicates that establishment of sovereignty and protection of personal interests is a decisive tendency, which was shown in this study.