Franz von Papen Suikastı Girişiminin Uluslararası Basındaki Yansımaları (1942)

Dağlı E.

Journal of Modern Turkish History, sa.46, ss.1-13, 2026 (ESCI, Scopus, TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: Journal of Modern Turkish History
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, Emerging Sources Citation Index (ESCI), TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.1-13
  • Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Franz von Papen, İkinci Dünya Savaşı yıllarında (1939-1945) Almanya’nın Türkiye Cumhuriyeti nezdindeki büyükelçisi olarak görev yapmış ve savaş sürecinde Türkiye’nin izlediği denge politikasında önemli bir diplomatik aktör olmuştur. Von Papen’in Ankara’daki görevi, Türkiye’nin tarafsızlık stratejisini sürdürmeye çalıştığı, büyük güçler arasındaki rekabetin yoğunlaştığı hassas bir döneme rastlamaktadır. Bu bağlamda, 1942’de yılında Franz von Papen’e yönelik gerçekleştirilen suikast girişimi, yalnızca bireysel bir saldırı olarak değil, dönemin uluslararası siyasal ve diplomatik gerilimlerini yansıtan çok boyutlu bir olay olarak değerlendirilmiştir.

Suikast girişiminin ardından yürütülen adli süreç ve olayın diplomatik yansımaları, başta Almanya ve Sovyetler Birliği olmak üzere birçok devlet tarafından yakından takip edilmiştir. Olay, farklı ülkelerin basın organlarında ideolojik tutumlar ve dış politika öncelikleri doğrultusunda ele alınmış; basın, kamuoyunu yönlendiren ve uluslararası algıyı biçimlendiren bir araç olarak önemli bir rol üstlenmiştir. Özellikle savaş döneminde basın söylemleri, devletlerarası suçlamaların ve propaganda faaliyetlerinin görünür hâle gelmesinde etkili olmuştur.

Bu çalışma kapsamında Devlet Arşivleri Başkanlığı Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde yer alan Türkçe belgeler ile dönemin Alman basını ve çeşitli yabancı gazeteler incelenmiştir. Analizler sonucunda, suikast girişiminin en yoğun şekilde Almanya ve Sovyet Rusya basınında yer aldığı, her iki ülkenin de karşı tarafı sorumlu göstermeye eğilimli olduğu, ancak doğrudan sorumluluk üstlenmekten kaçındığı tespit edilmiştir. Çalışmanın amacı, Franz von Papen’e yönelik suikast girişiminin uluslararası basındaki yansımalarını ortaya koymak ve söz konusu olayın savaş dönemi diplomatik rekabet, propaganda faaliyetleri ve Türk dış politikası bağlamında nasıl değerlendirildiğini analiz etmektir.

Anahtar Kelimeler: Franz Von Papen, Suikast Girişimi, Türkiye, Almanya, Sovyet Rusya.