Akademik Veri Yönetim Sistemi
12. Ulusal Hidroloji Kongresi, Samsun, Türkiye, 16 - 19 Ekim 2024, cilt.1, ss.351-357, (Tam Metin Bildiri)
Ülkemizde ve dünyada suyun en çok sarf edildiği alanlardan biri tarımsal üretim faaliyetleridir. Tarımsal üretim faaliyetleri sürdürülürken kullanılan ve geleneksel yöntemlere dayanan bilinçsiz sulama yöntemleri, gereğinden fazla su sarfiyatına ve dolayısıyla su israfına neden olmaktadır. Bu su israfı toprakta çoraklık ve verim kaybı gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu sorunların önüne geçmek için modern sulama yöntemleri olan basınçlı sulama sistemleri kullanılarak, salma sulamaya dayanan yöntemlerden vazgeçilmelidir. Bu sayede bitkilere ihtiyacı kadar olan su verilerek hem gereksiz su sarfiyatının hem de bahsi edilen diğer sorunların önüne geçilmiş olur. Bu çalışmada Niksar Ovası’nda belirlenmiş olan bir alanda bitkiler için gerekli su ihtiyacı ve sulama şebekesi araştırılmaktadır. Bitki su tüketim değerleri araştırılırken TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) ve DSİ (Devlet Su İşleri)’nin hazırlamış olduğu “Türkiye’de Sulanan Bitkilerin Su Tüketimi (2017)” rehber esas alınmıştır. Bu rehberde bulunan su tüketim değerleri ise Penman – Monteith yöntemine göre belirlenmiştir. Rehberde birçok farklı bölgede, o bölgede ekilen farklı bitkiler için bitki su tüketim değerleri bulunmaktadır. Sulama suyu ihtiyacının belirlenmesi için iki parametre daha bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, alanda ekilen bitki türleri ve bunların alansal dağılımları; ikincisi ise, uzun yıllar süren yağış istatistikleridir. Tokat Tarım ve Orman İl Müdürlüğünün senelik olarak yayınlamış olduğu tarımsal istatistiklerden yararlanarak bölge için bitki türleri ve bunların alansal dağılımları elde edilmiştir. Bahsedilen rehberde uzun yıllar yağış istatistiklerinden de minimum yağış değerleri elde edilmiştir. Elde edilen bu veriler doğrultusunda ve etkili yağış oranı, su iletim – su uygulama randımanı gibi gerekli katsayılar da kullanılarak gerekli hesaplamalar yapılmıştır. Bunun sonucunda aylık bazda en yüksek debinin 0.692 m3 /s olduğu sonucu elde edilmiştir. Yaklaşık sulama alanının 18 ha olarak planlandığı düşünüldüğünde 0.38 L/s/ha‘lık bir sulama modülü değeri elde edilmiştir. Elde edilen hidrolojik veriler ve arazinin topografik yapısına göre sulama şebekesi tasarlanmaktadır. Şebekenin tasarlanmasında Netcad Water yazılımından yararlanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre çalışılmaktadır. Program, bu çalışmadaki şebekenin çözümünde “Ölü Nokta” yöntemini kullanmaktadır.