ANADOLU PEYZAJININ DÜNYAYA ARMAĞANI: İNSANLIK TARİHİNE YÖN VEREN BİTKİ ‘BUĞDAY’
Peyzaj, cilt.8, sa.1, ss.12-23, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 8 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Peyzaj
- Derginin Tarandığı İndeksler: Sobiad Atıf Dizini
- Sayfa Sayıları: ss.12-23
- Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Neolitik Çağ’da keşfedilen buğday, avcı-toplayıcı yaşamdan tarıma geçişte ve kalıcı yerleşimlerin kurulmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Tarih boyunca temel bir besin olmanın ötesine geçerek kültürel ve simgesel bir değer kazanmış, günümüzde ise dünya genelinde yaygın olarak benimsenen ve bazı toplumlarda kutsal kabul edilen bir ürün hâline gelmiştir. Buğday, insanın toprakla kurduğu ilişkiye maddi ve manevi değerler katmış; üretim süreçleri tarım kültürünün ve yaşam biçimlerinin şekillenmesine katkı sağlamıştır. Bu çalışmada, buğdayın Anadolu’daki tarihsel varlığı ve yerel buğday çeşitleri ele alınmış; buğday biyoçeşitliliğinin korunmasının önemi ile iklim değişikliği–buğday tarımı ilişkisine değinilmiştir. Ayrıca buğdayın ve buğday tarlalarının kültürel miras ve tarımsal kültürel peyzaj açısından taşıdığı değer vurgulanmıştır.
Wheat, which was discovered during the Neolithic Age, played a decisive role in the transition from a huntergatherer lifestyle to agriculture and in the establishment of permanent settlements. Throughout history, it has gone beyond being a basic food source to acquire cultural and symbolic significance; today, it has become a widely cultivated crop worldwide and is regarded as sacred in some societies. Wheat has added both material and spiritual value to humanity’s relationship with the land, and its production processes have contributed to the development of agricultural culture and ways of life. In this study, the historical presence of wheat in Anatolia and local wheat varieties are addressed, and the importance of conserving wheat biodiversity as well as the relationship between climate change and wheat cultivation is discussed. In addition, the cultural heritage value of wheat and wheat production areas in terms of agricultural cultural landscapes is emphasized.