“BU BENİM ÖZ, BENİM ANA TOPRAĞIM”: JAMES CLARENCE MANGAN’IN TÜRK VE FARS EDEBİYATLARINI 19. YÜZYIL İRLANDA’SINA SUNUMU


Creative Commons License

Arıkan A.

INTERNATIONAL JOURNAL OF TURKISH LITERATURE CULTURE EDUCATION, cilt.15, sa.1, ss.114-125, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada Türk ve Fars edebiyatları hakkında 19. yüzyıl İrlanda’sında

James Clarence Mangan (1803-1849) tarafından yazılan ve yayımlanan bir

fikir yazısı ele alınmaktadır. Çalışmada, yazar hakkında bilgi verilmekte ve

akabinde yazının içeriği sunulmaktadır. Türk-Osmanlı edebiyatının ve

özellikle de şiirinin olası kaynakları üzerinde durulan yazıda, Mangan’ın

Polonya ve Macar halklarından farklı olarak Türk halkının engin bir söz ve

şarkı okuma kültürleri olduğundan bahsedilmekte, böylesi bir edebiyatın

dilinin kapalı bir yazıma sahip olmasından hareketle Batılı okuyucunun

kolayca anlayabileceği bir şiir yapısı olmadığı özellikle şair Baki örneği

üzerinden örneklendirilmektedir. Mangan’ın Türk ve Fars edebiyatlarına

bakışının oryantalistlerden farklı olduğu ve Doğu’nun 19. yüzyıl

İrlanda’sındaki ve dolayısıyla da Batı’daki alımlanışının olumlu özellikler

taşıdığı görülmektedir.