Dijital Platformlarda Algoritmik Yönetim ve Bilgi Sistemleri Temelli Emek Kontrolü: Kavramsal Bir Çerçeve ve Teorik Bir Değerlendirme

Dijital Dönüşüm ve Yapay Zeka Perspektifinden Yönetim Bilişim Sistemleri, Onur Oktaysoy, Editör, Özgül Yayınları, Gaziantep, ss.1-28, 2026

Bu çalışma, dijital platformlarda algoritmik yönetimi Yönetim Bilişim Sistemleri

(YBS) perspektifinden ele almakta ve bu sistemlerin emek süreci üzerindeki

etkilerini kavramsal düzeyde incelemektedir. Gig ekonomisinin ve platform

temelli çalışma ilişkilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, görev dağıtımı, performans

değerlendirme ve çalışan davranışlarının yönlendirilmesi gibi geleneksel

yönetim işlevleri giderek algoritmalar tarafından yürütülmektedir. Bu durum,

algoritmaların yalnızca teknik araçlar değil, aynı zamanda örgütsel kontrolün

ve güç ilişkilerinin önemli bileşenleri haline geldiğini göstermektedir.

Çalışma, 2015-2025 yılları arasında YBS, dijital emek ve eleştirel yönetim

literatüründe yayımlanan ampirik ve teorik araştırmaların anlatısal sentezine

dayanmaktadır. Bulgular, dijital platformlarda algoritmik yönetimin dijital

Taylorizm, algoritmik gözetim, performans değerlendirme sistemleri ve

oyunlaştırma uygulamaları aracılığıyla çalışan davranışlarını şekillendirdiğini

ortaya koymaktadır. Ayrıca platformların çalışanları “bağımsız yüklenici”

olarak tanımlamasına rağmen, algoritmik denetim mekanizmalarının çalışanlar

üzerinde yoğun bir kontrol oluşturduğu ve bunun dijital güvencesizlik ile

sistemsel bağımlılık ilişkilerini güçlendirdiği görülmektedir.

Çalışma, algoritmik yönetimi veri üretimi, kontrol mekanizmaları, çalışan

deneyimi ve yönetişim sonuçları arasındaki ilişkiler üzerinden açıklayan

bütünleşik bir kavramsal çerçeve önermektedir. Bu doğrultuda platform

tasarımcıları, düzenleyici kurumlar ve çalışan temsilcileri için algoritmik şeffaflık,

bağımsız denetim ve veri yönetişimine yönelik öneriler sunulmaktadır.