Akademik Veri Yönetim Sistemi
uluslararası sanat ve sanat eğitim dergisi, cilt.7, sa.17, ss.1-19, 2024 (Hakemli Dergi)
Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği, Türk müziğini oluşturan temel unsurlar olmasına karşın, yapısal özellikleri bakımından hem teori hem de uygulamada birbirlerinden farklı özellikleri içinde barındırmaktadır. Meşk yöntemi ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yüzyıllardan beri süre gelen her iki müzikal yapı, eğitim ve toplu icralarda yer bulmaya başlamasıyla birlikte bazı problemleri de beraberinde getirmiştir. Günümüz Türk müziği eğitim öğretim süreci içerisinde, Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği’nin teori ve uygulama alanlarının zaman zaman birliktelik sağlamakta zaman zaman ise ayrışmaların olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada, rast, hüseyni ve hüzzam makamsal dizilerinin, Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği teorisi ve uygulamasındaki kullanım durumlarının uzman görüşleri doğrultusunda belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma, Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği makamsal diziler içerisinde yer alan ses değiştirici işaretlerin teori ve uygulamadaki kullanım durumlarının ortaya çıkarılması açısından önemlidir. Araştırmada, durum çalışması modelini esas alan nitel yöntem kullanılmıştır. Veriler, literatür taraması ve rast, hüseyni ve hüzzam makamsal dizilerinin Türk Sanat Müziği ve Türk Halk Müziği teorisi ve uygulamasındaki kullanım durumlarına yönelik sorular içeren, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler analiz edilmiş ve betimsel olarak yorumlanmıştır. Sonuç olarak, eserler incelendiği zaman hem Türk Sanat Müziği hem de Türk Halk Müziği’nde kullanılan rast, hüseyni ve hüzzam makamsal dizilerinin genel olarak ortak kullanıldığı ancak rast makamsal dizisinde yer alan 3. ve 7. derece, hüseyni makamsal dizisinde kullanılan 2. ve 6. Derece ve hüzzam dizisinde kullanılan 1., 4. ve 5. derece ses değiştirici işaretlerin teori ve icra sırasında ortak olmadığı tespit edilmiştir. Türk Sanat Müziği alanında kullanılmakta olan Arel-Ezgi-Uzdilek ses sitemi makam dizilerinin öğretimi teorik olarak tüm katılımcılar tarafından kabul edilmiştir. Türk Halk Müziği’nde ise henüz ortak bir ses sisteminin olmayışı, Türk Sanat Müziği’nde kullanılan makam dizilerine yakınlık göstermesi amacıyla isimlendirme olarak aynı terimlerin kullanıldığı ancak makamsal dizi yapılarının birbirlerinden farklı olduğu görülmüştür.