TYMM 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan farklılaştırma uygulamalarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi

Creative Commons License

DEMİREZEN S., sırkıntı n.

Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi (Online), cilt.9, sa.1, ss.126-165, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı; Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan farklılaştırma uygulamalarının taksonomik açıdan incelenmesi ve bu uygulamalara ders kitabında yer verilme durumunun belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, öğretim programında 5. sınıf düzeyindeki öğrenme alanlarında “Farklılaştırma” başlığı altında yer alan “Zenginleştirme” ve “Destekleme” bölümlerindeki ifadeler Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT) bağlamında incelenmiştir. Araştırma kapsamında ayrıca Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı’nda farklılaştırma uygulamalarına yer verilme durumu da incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda TYMM Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın “Farklılaştırma” başlığında yer alan etkinliklerin en yoğun olduğu öğrenme alanının “Birlikte Yaşamak”, en az olduğu öğrenme alanının ise “Teknoloji ve Sosyal Bilimler” olduğu görülmüştür. Öğrenme alanlarında yer alan uygulamalar YBT’nin bilişsel süreç basamaklarına göre sıralandığında zenginleştirme kapsamında en fazla uygulama ve yaratma, en az analiz ve değerlendirme basamaklarına uygun etkinliklere yer verildiği belirlenmiştir. Hatırlama basamağı ile ilgili etkinliğe hiçbir öğrenme alanında rastlanmamıştır. Araştırmada 5. sınıf ders kitabında zenginleştirme ve destekleme uygulamaları kapsamında kullanılabilecek etkinlikler de belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda destekleme bölümünde ve ders kitabında YBT’nin değerlendirme ve yaratma basamağı ile ilgili uygulama önerilerine ve ders kitabında da buna uygun etkinliklere yer verilmesi, farklılaştırma uygulamalarıyla ilgili öğretmen görüşlerini inceleyen araştırmalar yapılması önerilmiştir.
This study aims to examine the differentiation practices included in the Century of Türkiye Education Model (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) Social Studies Curriculum from a taxonomic perspective and to determine the extent to which these practices are reflected in the 5th grade Social Studies textbook. For this purpose, the statements in the “Enrichment” and “Support” sections under the “Differentiation” heading within the learning areas were analyzed based on the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT). The study adopted qualitative research design, and document analysis was used as the data collection method. The data obtained from the curriculum and the textbook were analyzed using descriptive analysis. The findings showed that the learning area titled “Living Together” included the highest number of differentiation activities, whereas “Technology and Social Sciences” included the fewest. When the activities included in the learning areas were classified according to the cognitive process levels of the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT), it was found that, within the scope of enrichment, the highest number of activities were related to the application and creation levels, whereas the lowest number were related to the analysis and evaluation levels. In contrast, activities related to higher-order cognitive processes such as analysis and evaluation were limited, and no activities addressing the remembering level were identified in any learning area. In addition, the study identified sample enrichment and support activities that could be incorporated into the 5th grade Social Studies textbook. Based on the findings, it is recommended that the Social Studies Curriculum and textbooks include more differentiation activities targeting higher-order cognitive processes, particularly the evaluation and creation stages of RBT. Future research may focus on examining teachers’ views on the implementation of differentiation practices in Social Studies education.