Kolonyal Hukuk İnşası: Kıbrıs’ta İngiliz Yargı Reformları, 1878-1914

Creative Commons License

Abacıoğlu E.

Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, cilt.16, sa.1, ss.333-352, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu makale, 1878–1914 yılları arasında Kıbrıs’ta uygulanan İngiliz yargı reformlarını inceleyerek bu reformların sömürge yönetiminin inşası ve meşrulaştırılmasındaki rolünü analiz etmektedir. Kıbrıs, İngiliz sömürgecilik sistemi açısından stratejik bir konuma sahip olmasına karşın, hukuki reformlar ile sömürge meşruiyeti arasındaki ilişki yeterince ele alınmamıştır. Bu çalışma, sömürge yasaları, mahkeme kayıtları, Cyprus Blue Books ve dönemin idari raporları gibi arşiv kaynaklarından hareketle mahkeme sisteminin yeniden yapılandırılması, yargı personelinin atanması ve yeni hukuki düzenlemelerin yürürlüğe konması süreçlerini incelemektedir. Tarihsel ve analitik bir yöntem kullanılarak, İngiliz yönetiminin Osmanlı hukuk kodları, İslam hukuku, Ortodoks Kilisesi mahkemeleri ve örfi hukukun belirli unsurlarını korurken İngiliz yargı prosedürlerini nasıl kademeli olarak yerleştirdiği değerlendirilmektedir. Bulgular, İngiliz reformları- nın mevcut hukuki yapıyı tamamen ortadan kaldırmak yerine, farklı hukuk sistemlerinin sömürge denetimi altında birlikte işlediği çoğul bir hukuki düzen oluşturduğunu göstermektedir. Bu hukuki çoğulculuk, İngiliz yönetiminin idari kontrolünü güçlendirmesine, sömürgeci otoritesini kurumsallaştırmasına ve sömürge egemenliğini meşrulaştırmasına hizmet eden stratejik bir araç olarak işlev görmüştür. Bu çalışma, Kıbrıs örneğini daha geniş sömürge hukuku tartışmaları içine yerleştirerek literatüre katkı sağlamaktadır.
This article examines the British legal reforms implemented in Cyprus between 1878 and 1914, analysing the sources and impacts of these reforms. Although Cyprus has been recognised as a strategic dominion of British imperial system, the relationship between legal reform and colonial legitimacy was yet to sufficiently examined. Drawing on archival documents; including colonial statutes, court records, Cyprus Blue Books, and contemporary administrative reports, this study analyses the reconstruction of court system, the appointment of judicial personnel, and the enactment of new ordinances. Using a historical and analytical approach, this article evaluates how British authorities reorganised the court system while preserving selective elements from Ottoman legal codes, Islamic law, Orthodox ecclesiastical tribunals, and customary legal practices. The findings demonstrate that British legal reforms did not reshape the entire existing Ottoman legal system, but rather produced a plural legal order in which multiple legal systems coexisted under colonial supervision. This legal pluralism functioned as a strategic tool enabling British authorities to consolidate administrative control, institutionalise imperial authority, and legitimise colonial governance. By situating Cyprus within broader debates on colonial legal systems, this study contributes to the historiography of colonial law and highlights legal pluralism as an instrument of imperial rule.