Alman Hukukunda Evlilik ve Evlilik Benzeri Birlikteliklerde Taraflar Arası Koruma Yükümlülüğü
Terazi Hukuk Dergisi, sa.239, ss.48-73, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.67051/thd.239.03
- Dergi Adı: Terazi Hukuk Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.48-73
- Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, yasal evliliklerde koruma yükümlülüğünün sınırları ile yasal evliliğe dayanmaksızın sürdürülen evlilik benzeri birlikteliklerin ceza hukuku kapsamında koruma yükümlülüğü doğurup doğuramayacağını Alman hukuk öğretisi ve içtihatları çerçevesinde incelemektedir. İncelemede özellikle “sıkı yaşam birlikteliği” kavramı esas alınarak, bu tür ilişkilerin hukuken yükümlülük doğurabilmesi için gerekli yapısal ve işlevsel ölçütler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu hususlar sadece teorik bağlamda sorun teşkil etmeyip; Almanya’da çok sayıda mahkeme kararına konu olmuştur. Evlilik birliği içerisinde eşler arası koruma yükümlülüğünün ortadan kalkması hususunda başlangıçta (görece) muhafazakâr bir tavır sergileyen, Alman Federal Yüksek Mahkemesi (BGH) yakın tarihli içtihatlarında, resmi boşanma öncesinde fiili ayrılık hallerinde de koruma yükümlülüğünün sona ereceğini kabul etmiştir. Evlilik benzeri birliktelikler bakımındansa Alman yargı içtihatları bu tür yükümlülüklerin kural olarak kabul edilebileceği, ancak bunun için sıkı koşulların mevcut olması gerektiğini ifade etmektedir. Ceza hukuku öğretisinde ise bu konuda bir görüş birliği bulunmamaktadır. Bir kısım müellif bu neviden ilişkilerde koruma yükümlülüğünü taraflar arasındaki güven ve dayanışma ilişkisine dayandırma eğilimindeyken, sayıları giderek azalan diğer bir kısım müellifse kanunilik ilkesi ve hukuki belirlilik gerekçesiyle bu yaklaşımı reddetmektedir.
This study examines, within the framework of German legal doctrine and case law, the limits of the duty of protection in legal marriages and whether cohabitation relationships resembling marriage (concubinage), which are not based on legal marriage, can give rise to a duty of protection under criminal law. The study focuses particularly on the concept of “close life communities” aims to identify the structural and functional criteria necessary for such relationships to legally create a duty of protection. These issues are not merely doctrinal matters but have been the subject of numerous court decisions in Germany. While initially (relatively) conservative on the issue of the termination of the duty of protection between spouses within a marriage, German Federal Supreme Court (BGH) has recently accepted in its jurisprudence that the duty of protection also ends in cases of de facto separation prior to a formal divorce. Regarding cohabitation relationships resembling marriage, German judicial precedents indicate that such duties are generally permissible, but only under strict conditions. There is no consensus on this issue within criminal law doctrine. While some authors tend to base the obligation to protect in such relationships on the relationship of trust and solidarity between the parties, a decreasing number of other authors reject this approach on the grounds of the principle of legality and legal certainty.