Gelişmiş antiromatizmal ilaç tedavisi alacak hastalarda tüberküloz taraması ve tedavisi için Türkiye Romatoloji Derneği önerileri

Creative Commons License

Bes C., Deniz R., EKİCİ M., İlgen U., Ince B., ozsoy z., ...Daha Fazla

Ulusal Romatoloji Dergisi, cilt.18, sa.2, ss.140-149, 2026 (Scopus, TRDizin)

Özet

Tüberküloz (TB), Bacillus Calmette-Guérin aşılamasına rağmen ülkemizde önemini koruyan bir halk sağlığı sorunudur. Romatolojik hastalıkların tedavisinde kullanılan biyolojik ve hedefe yönelik sentetik hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (b/tsDMARD’ler), immün yanıtı baskılamaları nedeniyle latent tüberkülozun reaktivasyonu ve yeni TB gelişimi açısından ek risk oluşturur. Bu nedenle gelişmiş tedavi öncesinde, sırasında ve sonrasında uygun tarama, tedavi ve izlem stratejilerinin belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Türkiye Romatoloji Derneği Tüberküloz Çalışma Grubu tarafından hazırlanan bu öneriler, sistematik literatür taraması, ulusal ve uluslararası kılavuzların incelenmesi ve 12 uzmanın katıldığı Delphi konsensus süreci ile oluşturulmuştur. Rehber; latent tüberküloz tanımı, tüberkülin deri testi ve interferon gamma salınım testlerinin kullanımı ve yorumlanması, latent tüberküloz tedavi rejimleri ve süreleri, gebelik ve emzirme döneminde yaklaşım, geçirilmiş TB öyküsü olan hastalarda izlem, gelişmiş tedavi altında TB gelişimi ve yeniden tedavi planlaması gibi başlıkları kapsamaktadır. Latent tüberküloz saptanan hastalarda öncelikli latent tüberküloz tedavi rejimi izoniazid 9 ay olarak önerilmiş, alternatif şemalar tanımlanmıştır. Latent tüberküloz tedavisi ve gelişmiş tedavilerin zamanlamasının hastalık aktivitesine göre planlanması önerilmiştir. Bu rehber ile, b/tsDMARD tedavilerinde latent ve aktif TB tarama ve yönetimi hakkında klinisyenlere pratik ve ulusal verilerle uyumlu bir yol haritası sunulması amaçlanmıştır.
Tuberculosis (TB) remains a significant public health concern in endemic countries despite widespread Bacillus Calmette-Guérin vaccination. In rheumatology practice, biologic and targeted synthetic disease-modifying anti-rheumatic drugs (b/tsDMARDs) alter immune responses and increase the risk of reactivation of latent TB infection or development of new TB. Therefore, appropriate screening, treatment, and follow-up strategies before, during, and after initiation of advanced therapies are essential. These recommendations were developed by the Tuberculosis Working Group of the Turkish Society for Rheumatology through a systematic literature review, an evaluation of national and international guidelines, and a Delphi consensus process involving 12 experts. The recommendations address key clinical questions, including the definition of latent TB, the interpretation of the tuberculin skin test and the interferon-gamma release assay, the selection and duration of treatment regimens, management during pregnancy and lactation, the approach to patients with prior TB, and the management of TB occurring during advanced therapies. Isoniazid is recommended for nine months as the first-line treatment, with alternative options specified for particular clinical scenarios. The timing of advanced therapy initiation relative to latent TB treatment should be individualized based on disease activity and TB risk assessment. These recommendations aim to provide clinicians with a practical roadmap for latent and active TB screening and management in patients receiving b/tsDMARD treatments, and are consistent with national data.