Cezai Sorumluluğu Bulunan Çocuğun Suç Teşkil Eden Fiilleri Bakımından Ebeveynin Önleme Yükümlülüğü

Atladı R. B.

Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, sa.27, ss.269-307, 2026 (TRDizin)

Özet

Ceza hukukunda hukuksal değerleri korumaya yönelik suç tipleri kural olarak failin icrai davranışı esas alınarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte suçun özünü oluşturan haksızlık yalnızca icrai hareketlerle değil, bazı durumlarda ihmali davranışlarla da ortaya çıkabilmektedir. Yüzyıllardır hem felsefe hem de ceza hukuku bakımından tartışmalı bir alan oluşturan ihmali davranıştan doğan ceza sorumluluğunun bir yansıma biçimi olarak, ebeveynlerin çocukları tarafından işlenen suçlardan sorumlulukları, bu çalışmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Çalışma kendisinin cezai sorumluluğu bulunan çocuklar bakımından özel bir öneme haizdir. Bu mesele, Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin yakın tarihli bir kararına konu olan bir olay üzerinden incelenmektedir. Olayda, evlilik dışı bir birliktelik yaşamış bir kadının halen aynı evi paylaştığı partneri, kadının önceki evliliğinden olma oğlu tarafından kadının bilgisi dahilinde öldürülmüş; bu bağlamda kararda annenin hem ebeveyn sıfatından hem de önceki birliktelikten kaynaklanabilecek koruma ve önleme yükümlülüklerinin kapsamı tartışma konusu olmuştur. Bu çalışmadaysa sadece oğlunun suç teşkil eden davranışını önlememesinden kaynaklanan annenin cezai sorumluluğu, hukuki yükümlülük teorisi ışığında, önleme yükümlülüğü kapsamında analiz edilmekte; bu tür karmaşık meselelerde soyut ve genel kabullere dayanılarak sağlıklı bir sonuca ulaşılamayacağı hususuna vurgu yapılmaktadır.

            In criminal law, offence definitions aimed at protecting legal interests are, as a rule, structured on the basis of the perpetrator’s active conduct. Nevertheless, the wrongfulness that constitutes the essence of a criminal offence may arise not only through acts but, in certain circumstances, also through omissions. As a manifestation of criminal liability arising from omissions—an area that has been debated for centuries in both philosophy and criminal law—the liability of parents for crimes committed by their children constitutes the central subject of this study. The issue acquires particular significance in cases involving children who themselves possess criminal responsibility. This matter is examined through an incident that recently formed the subject of a decision by the German Federal Court of Justice. In the case, the partner with whom a woman—who had previously lived in a non-marital relationship—continued to share a household was killed by the woman’s son from a prior marriage, with the mother’s knowledge. In this context, the court discussed the scope of the mother’s duties of protection and prevention arising both from her status as a parent and potentially from her prior relationship with the victim. In the present study, however, the analysis focuses solely on the mother’s criminal liability resulting from her failure to prevent her son’s criminal conduct. This liability is examined within the framework of the duty to prevent harm, in light of the theory of legal duties. The study emphasizes that, in such complex matters, it is not possible to reach sound conclusions on the basis of abstract and generalized assumptions.