Selanik Şehrinden Bir Kesit: 19. Yüzyıl Ortasında Çavuş (Vlatadon) Manastırı Mahallesi


Creative Commons License

ÇAKILCI D.

Cedrus: Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Dergisi, no.V, pp.447-462, 2017 (Peer-Reviewed Journal)

Abstract

The Temettuat registers cast a light upon the socio-economic history of the 19th century. However, any general historical narration and the widely accepted urban histary cannot draw a complete picture of each city. For this reason, a reconsideration of the main sour­ces of socio-economic data, such as the temettuat regis­ters, with different perspectives can bring change to many historical roles and to the characteristics of cit­ies. Salonica, which was one of the most important cities of the Ottoman State in the Rumelian Region and was at­tracting attention with its cosmopolitan structure, should be subjected to re-examination from the eviden­ce pro­vid­ed by the temettuat registers. Among the Muslim neigh­borhoods, the Çavuş (Vlatadon) Monas­tery quar­ter of the Greeks, which was located far from other sim­ilar neighbourhoods reveals itself as a workers quarter with similar characteristics to neighbouring quarters and natural relations with them from the interpretation of the details in different records. With the power deriv­ed from the presence of the historic mon­astery, the Greeks who had lived in this region for generations ex­pe­rienced in their daily lives different incidents and sit­u­ations from their resident cognates down in the city. In this context, they became differentiated from them individually and regionally and developed similarities that more closely resembled their neighbours.

Temettuat defterleri 19. yüzyılın sosyo-ekonomik ta­rihine ışık tutmaktadır. Ancak genel tarih anlatımı ve şe­hir tarihinin alışılageldik yazımı her şehrin tam bir res­mini çizemez. Bu nedenle temettuat defteri gibi, sosyo-ekonomik verileri ayrıntılarına kadar barındıran ana kay­nakların, farklı bakış açılarıyla yeniden ele alınması birçok şehre biçilen tarihi rol ve özellikleri değiş­tire­bile­cektir. Osmanlı Devleti’nin Rumeli Bölgesi’nde en önem­li şehirlerinden olan ve kozmopolit yapısıyla dikka­ti çeken Selanik de temettuat defterleri ışığında yeniden inceleme konusu olmalıdır. Müslüman mahalleleri ara­sın­da, ben­zer­lerinden uzakta konumlanan Çavuş (Vlata­don) Ma­nastırı Rum mahallesi, ayrıntıların farklı çerçe­veden yo­rum­lanmasıyla komşu mahalleleri ile benzeşen ve on­larla tabii ilişkiler tesis eden bir işçi mahallesi olarak kar­şımıza çıkmaktadır. Tarihi manastırın verdiği güçle bu mahallede yüzyıllarca yaşayan Rumlar, günlük ha­yat­larında şehrin aşağısında sakin soydaşlarından farklı an­lar ve durumlarla karşı karşıya kalmışlardır. Bu bağ­lam­da bireysel ve bölgesel olarak diğerlerinden farklılaş­mış ve komşularıyla benzeşmişlerdir.