İsmâilîlik’te İmamet Bağlamında Vahyin Tarihsel Değişimi

Creative Commons License

Yaka A. G., Teber Ö. F.

Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sa.1, ss.10-24, 2026 (TRDizin)

Özet

İsmâilîlik, Şiî İslam içinde vahiy anlayışı ile mezhepsel ve epistemolojik olarak ayrı bir konum edinmiştir. Bu çalışma, İsmâilîlikte vahiy anlayışının tarihsel dönüşümünü doktriner, siyasal ve sosyolojik boyutlarıyla ele alan monografi türünde bir incelemedir. Klasik İsmâilî metinler ve çağdaş akademik yorumlar çerçevesinde vahiy anlayışını ortaya koymayı hedeflemektedir. İnceleme, Fâtımî, Alamut ve Nizârî Ağa Han dönemlerinde yaşanan düşünsel ve kurumsal dönüşümlerin, vahiy tasavvurunun şekillenmesinde belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın temel amacı, İsmâilîlikte vahiy anlayışının dönemsel şartlara bağlı olarak değiştiğini, ancak bu değişimin vahyin ontolojik kaynağını etkilemediğini göstermektir. Çalışmada İsmâilî düşüncede vahyin yorumu, temsil biçimi ve işlevinin tarihsel şartlara bağlı olarak dönüşüme uğradığı görülmektedir. Yaşanan dönüşümler, İsmâilî geleneğin vahiy anlayışını tarihsel şartlarla uyumlu biçimde yeniden kurabilme kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir. Bu kapasite hem mezhebin sürekliliğini hem de modern döneme uyumunu mümkün kılmıştır. Süreç merkezli tarihsel analiz yönteminin benimsendiği bu çalışmada İsmâilî vahiy anlayışının sabit bir metafizik zemin üzerinde, farklı dönemlerde değişken tezahürler sergilediği sonucuna ulaşılmaktadır.