Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yegah Musicology Journal, cilt.9, sa.1, ss.348-371, 2026 (Scopus)
Araştırmada, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Türk halk müziği (THM) repertuvarına kayıtlı ve birbirinin varyantı olduğu düşünülen ezgisi ve sözleri benzer 34, ezgisi farklı sözleri benzer 34 ve ezgisi benzer sözleri farklı 32 türkü olmak üzere toplam 100 türkü, üç grupta sınıflandırılmış ve karşılaştırma yapılarak incelenmiştir. Çalışmaya örnek olması bakımından her bir gruptan 2 türkü olmak üzere 6 türkü dahil edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, türkülerin ezgi ve söz yapıları bakımından benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyarak varyantlaşma olgusunu müzikolojik ve folklorik bir çerçevede değerlendirmektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modeliyle yürütülmüştür. Araştırma verileri, TRT Türk halk müziği repertuvarından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Bu kapsamda türkülerin ezgi ve söz yapılarındaki benzerlik ve farklılıklar, tablolar ve türkü notaları üzerinden görsel olarak sunulmuştur. Bulgular bölümünde türkülerin ezgi, ritim ve şiir yapıları karşılaştırmalı biçimde ele alınmış; türkü notaları üzerinden yapılan incelemeler sonucunda varyantlaşmanın sözlü kültür aktarımı sürecinde ortaya çıkan doğal ve süreklilik gösteren bir olgu olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, türkü varyantlarının yöresel icra özellikleri, bireysel yorumlar ve folklorik aktarım dinamikleri doğrultusunda şekillendiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Varyantlaşma, Türk halk müziği, türkü, sözlü kültür, ezgi ve söz yapısı, folklorik aktarım.
In this study, a total of 100 folk songs registered in the Turkish Radio and Television Corporation (TRT) Turkish Folk Music (TFM) repertoire and considered to be variants of one another were classified into three groups and examined through comparative analysis: 34 songs with similar melodies and lyrics, 34 songs with different melodies but similar lyrics, and 32 songs with similar melodies but different lyrics. For illustrative purposes, six folk songs—two from each group—were included as sample cases.
The main aim of the study is to reveal the similarities and differences in the melodic and lyrical structures of folk songs and to evaluate the phenomenon of variation within a musicological and folkloric framework. The research was conducted using the document analysis model, one of the qualitative research methods. The research data were selected from the TRT Turkish Folk Music repertoire through purposive sampling. Within this scope, similarities and differences in the melodic and lyrical structures of the folk songs were visually presented through tables and musical notations.
In the findings section, the melodic, rhythmic, and poetic structures of the folk songs were examined comparatively. As a result of the analyses based on musical notations, it was determined that variation is a natural and continuous phenomenon emerging in the process of oral cultural transmission. The findings indicate that folk song variants are shaped by regional performance characteristics, individual interpretations, and the dynamics of folkloric transmission.
Keywords: Variant formation, Turkish folk music, folk song, oral tradition, melodic and lyrical structures, folkloric transmission.