Akademik Veri Yönetim Sistemi
Turkish Studies- Comparative Religious Studies, cilt.21, sa.1, ss.953-999, 2026 (TRDizin)
Bu makalede “Allah bu ümmeti, yarım gün (500 sene) vermemek suretiyle âciz bırakacak değildir” rivâyetinin isnâd ve metin açısından değerlendirilmesi yapılmaktadır. Hadîs üç sahâbîden gelmekte olup temel kaynaklarımızda bazı lafız farklılıkları ile rivayet edilmektedir. Kütüb-i Sitte’den Ebu Dâvûd (ö. 275/889), ilgili rivayete Sünen’in “Melâhim Bölümü Kıyâmet Saati Bâbı”nda yer vermektedir. Bu rivâyet sahâbî Ebû Sa’lebe el-Huşenî’den gelmektedir. Sa’d b. Ebû Vakkâs ve Mikdâm b. Ma’dikerib’ten de benzer rivayetler nakledilmektedir. Bu tarîklerin sened ve metinleri üzerinden çeşitli tartışmalar yapılmıştır. Sıhhat açısından rivayetler incelendiğinde genel olarak Ebû Sa’lebe el-Huşenî rivayetinin, sahîh li-gayrihi olarak değerlendirilmesinin ve merfû bir rivayet kabul edilmesinin daha isabetli olduğu anlaşılmaktadır. Sa’d b. Ebû Vakkâs tarîki için mürsel (dolayısıyla münkatı‘) olduğu söylenmiş olsa da bu rivayetin, diğer bütün tarîkleri birlikte değerlendirildiğinde hasen li-gayrihi derecesine yükseldiği anlaşılmaktadır Mikdâm b. Ma’dikerib tariki ise mevkuf olmakla birlikte sened açısından sahîh kabul edilebilmektedir. Âlimlerden bir kısmı bunun mü’minlerin kıyâmet koptuktan sonraki durumlarından haber veren bir rivâyet olduğunu ifade ederlerken bir kısmı da kıyâmetin kopması saatinden/vaktinden söz ettiğini söylemişlerdir. Bazı âlimler de ümmetin, diğer millet ve ümmetlere gâlib olarak devam ettiği süreyi bildirmekte olduğu görüşünü benimsemişlerdir. Bütün görüşleri değerlendirdiğimizde hadîste kıyamet koptuktan sonraki ahvalden bahsedilmiş olmasının uzak ve zorlama bir yorum olduğu; kıyametin kopma saatinden haber verme anlamındaki bir yorumun vâkıa ile çeliştiği anlaşılmaktadır. Kanaatimizce Hz. Peygamber’in, ümmetin en az beş yüz sene isyana sürüklenmeden, günahlara bütünüyle teslim olmadan ve diğer ümmetlere gâlibane olarak devam etmesi hususunda âciz olmayacaklarını ifade etmesi ve bunu Rabbi’nden talep etmesi uygun bir yorum olarak gözükmektedir.