Kariyer Planlama Dersinin PDR Öğrencilerinin Karar Verme Özyeterliği, Kariyer Uyumluluğu, Mesleki Sonuç Beklentisi ve Kariyer Stresi Üzerindeki Etkisi

27. ULUSLARARASI PDR KONGRESİ, Konya, Türkiye, 10 - 12 Haziran 2026, ss.269-270, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Konya
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.269-270
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Amaç: Üniversite yılları, bireylerin benlik ve kariyer farkındalıklarını mesleki kimliğe dönüştürmeye başladıkları ve kariyer kararlarını vererek iş dünyasına adım attıkları kritik bir dönemdir. Bu dönemde öğrenciler, kariyerlerini yapılandırmalarına destek olacak müdahalelere ihtiyaç duymaktadır. Bu müdahalelerden biri de 2021–2022 akademik yılından itibaren tüm lisans programlarının birinci sınıf müfredatlarına eklenen Kariyer Planlama dersidir. Dersin amacı, öğrencilerin ilgi, yetenek, kişilik özellikleri ve değerlerini keşfederek benlik farkındalığı kazanmalarına, çeşitli kariyer olanaklarını keşfederek kariyer farkındalığı kazanmalarına ve gerçekçi kariyer hedefleri belirleyerek iş yaşamına geçişlerine yardımcı olmaktır. PDR alan mezunlarının son yıllarda farklı kurum ve kuruluşlar ile çeşitli sektörlerde ve alanlarda istihdam edildiği düşünüldüğünde kariyer planlama dersinin farklı kariyer alanlarını ve istihdam olanaklarını yansıtacak şekilde yapılandırılması ve dersin PDR öğrencilerinin kariyer süreçlerini etkileyebilecek değişkenlere etkisinin araştırılması önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, PDR lisans öğrencilerine yönelik olarak tasarlanmış 14 haftalık kariyer planlama dersi müdahalesinin öğrencilerin kariyer kararı yetkinlik beklentileri, kariyer uyumluluğu, mesleki sonuç beklentileri ve kariyer stresi üzerindeki etkisini incelemektir.

Yöntem: Çalışmanın katılımcılarını 2024-2025 öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinin PDR lisans programı birinci sınıfına kayıtlı 35 kadın, 16 erkek (N=51) öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, tek gruplu ön test–son test–izleme ölçümlü yarı deneysel desen kullanılmıştır. Müdahale, Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları (CBİKO) tarafından yapılandırılmış olan ders müfredatına ek olarak, farklı sektörlerde çalışan alan uzmanlarının derslere konuk olarak katıldığı bir içerikle gerçekleştirilmiştir. Konuklar arasında okul psikolojik danışmanı, aile danışmanı, insan kaynakları ve eğitim uzmanı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uzmanı, akademisyen, özel sektörde çalışan psikolojik danışman, Adalet Bakanlığı bünyesinde görev yapan pedagog ve MEB uzman yardımcısı yer almıştır. Bunlara ek olarak Erasmus programları ile yurt içi ve yurt dışı burs ve eğitim olanakları üzerine bilgilendirme oturumları düzenlenmiş, İŞKUR uzmanı tarafından özgeçmiş hazırlama eğitimi verilmiş ve öğrenciler GÜNKAF 2025 etkinliğine katılarak mesleki keşif ve ağ kurma süreçlerini deneyimlemiştir. Verilerin toplanmasında Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği-Kısa Formu, Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği-Kısa Formu, Mesleki Sonuç Beklentisi Ölçeği ve Kariyer Stresi Ölçeği kullanılmıştır. Ölçümler 2004-2025 Bahar dönemi başında (ön test), dönem sonunda (son test) ve müdahalenin tamamlanmasından dört ay sonra, 2025-2026 Güz dönemi başında (izleme testi) olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tekrarlı ölçümler ANOVA kullanılmıştır.

Bulgular: Tekrarlı ölçümler ANOVA sonuçları müdahalenin tüm değişkenlerde ölçüm zamanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, müdahalenin öğrencilerin kariyer kararı yetkinlik beklentisi, kariyer uyumluluğu ve mesleki sonuç beklentisi puanlarını artırdığı ve bu artışın izleme döneminde de korunduğunu, kariyer stresi puanlarının ise müdahale sürecinde azaldığı ve izleme döneminde bu azalmanın devam ettiğini göstermiştir. Etki büyüklükleri orta ve yüksek düzeydedir.

Sonuç: Araştırma, sektör temsilcilerini doğrudan sürece dahil eden yapılandırılmış Kariyer Planlama dersinin PDR öğrencilerinin kariyer süreçlerini etkileyecek çeşitli değişkenler üzerindeki olumlu etkisini ortaya koymuştur. Bulgular yükseköğretimde kariyer gelişimi müdahalelerine ilişkin alanyazın ışığında tartışılmış, gelecek araştırmalara ve uygulamalara yönelik öneriler sunulmuştur.