TÜRK BASIN BİRLİĞİ'NİN 1939 1946 ARASINDA GAZETECİLERİN ÇALIŞMA İLİŞKİLERİNİ KURUMLAŞTIRMA GİRİŞİMLERİ VE GÜNÜMÜZE BIRAKTIĞI MİRAS
İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, cilt.0, sa.45, ss.149-170, 2013 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 45
- Basım Tarihi: 2013
- Dergi Adı: İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.149-170
- Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Türk Basın Birliği (TBB) Türkiyede gazetecilik mesleğini kurumlaştırmak amacıyla 1939da kurul- muştur. Basın Birliği Kanununda gazetecilerle en geç 3 ay içinde yazılı mukavele yapılması, ücretliizin ve işten çıkarılan gazeteciye tazminat ödenmesi gibi gazeteciler için en temel mesleki haklar dasıralanmıştır. Ancak bu hükümler, yaptırımları olmadığı için, gazete ve mecmua sahiplerince birertavsiye gibi görülmüştür. Bu makalenin amacı öncelikle TBBnin 1939 1946 arasındaki 7 yıllık faali- yet döneminde gazetecilerin çalışma koşullarını iyileştirmek için hangi çalışmaları yaptığını ortayaçıkarmak ve bu çalışmaların neden başarısız olduğu sorusuna yanıt aramaktır. Makalede ayrıca,Basın Birliği Kanunundaki gazetecilerin mesleki haklarından hangilerinin 1952de çıkarılan ve ha- len yürürlükte olan Basın İş Kanununa taşındığına bakılmıştır. Makalede ağırlıkla TBBnin çalışma- larıyla ilgili birinci el belgelerden yararlanılmıştır. Makalenin en önemli bulgusunun, gazetecilerinçoğunluğunun, 1939 1946 yılları arasında,aynen bugün olduğu gibi, Basın Birliği Kanunu ile ken- dilerine tanınan yazılı mukavele, ücretli izin ve işten çıkarıldığında tazminat gibi en temel meslekihaklardan yararlanamamış ve hiçbir kayda ve şarta tabi olmadan gazete sahiplerinin keyfine göreistihdam edilmiş olduğu söylenebilir.
Turkish Press Union (TPU) was founded at 1939, to institutionalize the journalism sector in Tur- key. The most fundamental professional rights for the journalists, such as obligation for a writtenagreement with the journalists in 3 months maximum, paid vacation, ordering compensation forthe journalist who is fired were listed at The Press Union Law (PUL). However, as these rules did nothave any sanction, they were realized only as advice by the owners of the newspapers and maga- zines. The aim of this article is, first of all, to reveal the attemps which were done by TPU to improvethe working conditions of journalists between 1939 and 1946 and to search for an answer to thequestion of why these attemps were unsuccesful. In this article it is also investigated which profes- sional and social rights of the journalists have been carried into Press Labor Law from Press UnionLaw. In this article, mainly first hand documents which are related with TPU were used. It can besaid that the most significant finding of this study is to find out that the majority of the journalistsdid not benefit from the most fundamental rights which were in PUL such as written agreement,paid vacation or compensation for the journalist who is fired, and they were employed without anycertain rules or principles as the bosses wanted, like today.