6754 SAYILI BİLİRKİŞİLİK KANUNU’NDA ÖNGÖRÜLEN YAPTIRIMLARIN MAHİYETİ

Creative Commons License

Kara S., serttaş s., çokkaş y.

Adalet Dergisi , sa.77, ss.297-317, 2026 (TRDizin)

Özet

Bilirkişi, uyuşmazlığın çözümünün özel veya teknik bilgi gerektirdiği hâllerde mahkemeler tarafından görüşüne başvurulan ve bu suretle yargılama faaliyetinin sağlıklı yürütülmesine katkı sunan kişidir. Bilirkişiler, üstlendikleri fonksiyon itibarıyla kamu hizmetinin yürütülmesine katılmakta ve görevleriyle bağlantılı fiiller bakımından 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) anlamında kamu görevlisi olarak kabul edilmektedir. Yargılamanın adil, etkin ve güvenilir biçimde yürütülmesine hizmet eden bilirkişilik kurumunun kurumsal bir çerçeveye kavuşturulması amacıyla 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu (BK) yürürlüğe konulmuştur. Anılan Kanun’da bilirkişilerin uyması gereken ilke ve kurallar düzenlenmiş; bu yükümlülüklere aykırı davranışlar bakımından uyarma, geçici olarak bilirkişilik listesinden çıkarma, sicil ve listeden sürekli çıkarma ve bilirkişilik yapmaktan yasaklanma şeklinde yaptırımlar öngörülmüştür. Bununla birlikte, söz konusu yaptırımların hukuki mahiyeti Kanun’da açıkça belirlenmemiştir. Bu çalışmada, Bilirkişilik Kanunu’nda öngörülen yaptırımların hukuki mahiyeti, ceza yaptırımı, disiplin yaptırımı ve idari yaptırım ayrımı çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmada, öncelikle söz konusu yaptırımların ceza yaptırımı olarak nitelendirilemeyeceği ortaya konulmuş; akabinde disiplin yaptırımı olarak kabul edilip edilemeyeceği meselesi, disiplin hukukunun statü ilişkisi, kurumsal yapı ve amaç unsurları bakımından eleştirel bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, bilirkişiler ile idare arasında klasik anlamda bir statü ve hiyerarşik bağlılık ilişkisinin bulunmaması, bilirkişiliğin kurumsallaşmış bir meslek disiplinine tabi olmaması ve öngörülen yaptırımların önemli ölçüde cezalandırma amacından ziyade bilirkişilik statüsünün sınırlandırılması veya ortadan kaldırılması sonucunu doğurması gibi gerekçelerle, söz konusu yaptırımların disiplin yaptırımı olarak nitelendirilmesinin isabetli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede, BK’de yaptırımların, idarenin bilirkişilik faaliyetini düzenleme ve denetleme yetkisi kapsamında tesis ettiği kendine özgü idari yaptırımlar olarak değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
An expert witness is a person whose opinion is sought by courts in cases where the resolution of a dispute requires special or technical knowledge, thereby contributing to the proper functioning of judicial proceedings. By virtue of their function, expert witnesses participate in the execution of a public service and are regarded as public officials within the meaning of the Turkish Penal Code No. 5237 with respect to acts connected to their duties. In order to establish an institutional framework for expert witnessing and to ensure the fair, effective, and reliable conduct of judicial proceedings, Law No. 6754 on Expert Witnesses was enacted. The Law in question regulates the principles and rules that experts (court-appointed experts) must comply with; and it stipulates sanctions for violations of these obligations, including a warning, temporary removal from the expert registry, permanent removal from the registry and list, and prohibition from serving as an expert.. However, the legal nature of these sanctions has not been explicitly defined in the Law. This study examines the legal nature of the sanctions prescribed under the Law on Expert Witnesses within the framework of the distinction between criminal, disciplinary, and administrative sanctions. It first establishes that these measures cannot be classified as criminal sanctions, and then critically evaluates whether they may be regarded as disciplinary sanctions in light of the core elements of disciplinary law, namely the existence of a status-based relationship, institutional structure, and regulatory purpose. The study concludes that, due to the absence of a classical status-based and hierarchical relationship between expert witnesses and the administration, the lack of a structured professional disciplinary regime, and the fact that the sanctions primarily result in the restriction or termination of expert witness status rather than punishment, it is not appropriate to characterize these measures as disciplinary sanctions. Accordingly, it is argued that the sanctions provided under the EWL should be regarded as sui generis administrative sanctions adopted within the regulatory and supervisory powers of the administration over expert witnessing activities.