Üniversite Kütüphanelerinde Yapay Zeka Kullanımı: Deneyimler ve Zorluklar

Cuhadar S., Şenoğlu A., GEZER Ç., Helvacıoğlu E., Mert S.

Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.7, sa.1, ss.133-161, 2026 (TRDizin)

Özet

Yapay Zeka (YZ) araç ve uygulamalarına yönelik çalışmaların artmasıyla birlikte Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu (ANKOS), üniversite kütüphanelerinde YZ kullanımını izlemek ve farkındalık oluşturmak amacıyla Mayıs 2024’te YZ Araştırma Grubunu kurmuştur. Grup, Türkiye’den 111 üniversite kütüphane yöneticisinin katıldığı bir araştırma gerçekleştirmiştir. Bu araştırmadaki anketin 7. sorusu üniversite kütüphanelerinde hangi YZ teknolojilerinin kullanıldığını belirlemeye yöneliktir. 111 üniversite kütüphane yöneticisinin yanıtları doğrultusunda, kütüphanelerinde 6 ve üzeri YZ aracı kullanan 11 üniversite kütüphanesi belirlenmiş olup çalışmanın evrenini bu kütüphaneler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, üniversite kütüphanelerinin YZ araç ve uygulamalarını kullanırken karşılaştıkları temel sorunları belirlemek, araştırmanın evrenini oluşturan kütüphane yöneticilerinin bu konudaki deneyimlerini anlamak ve çözüm önerilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinin kullanıldığı çalışmada, YZ’nin yaygınlaştığını; kurumsal abonelik yerine bireysel abonelik, kütüphaneler ile YZ araçlarının üreticileri arasındaki iletişim, ödeme yöntemleri, kullanıcı verilerinin gizliliği, yetkin personel eksikliği, teknik altyapı ve erişilen bilgilerin niteliği gibi alanlarda rehberliğe ihtiyaç duyulduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, kütüphanelerin YZ teknolojilerini daha etkin biçimde kullanabilmesi için karşılaştıkları zorluklara yönelik çözüm önerileri de sunulmuştur.
The Artificial Intelligence Research Group of the Anadolu University Libraries Consortium conducted a study involving 111 directors from university libraries in Turkey. Question 7 of the survey aimed to determine which AI technologies are used in university libraries. Based on the responses, the study population comprised 11 university libraries that used 6 or more AI tools. The study aimed to identify the fundamental problems encountered by university libraries when using AI tools and applications, understand the experiences of the directors involved, and propose solutions. Semi-structured interviews revealed a need for guidance on issues such as individual versus institutional subscriptions, communication, payment methods, user data privacy, the lack of qualified personnel, technical infrastructure, and the quality of accessible information. Furthermore, the study proposed solutions to address the challenges libraries face in using AI technologies more effectively.