Tip 1 diyabetus mellituslu çocuklarda uyku bozukluklarının değerlendirilmesi

4. Ulusal Çocuk ve Ergen Diyabet Sempozyumu, Ankara, Türkiye, 18 - 21 Aralık 2025, ss.20-23, (Özet Bildiri)

SS-05 Tip 1 Diyabetus Mellituslu Çocuklarda Uyku Bozukluklarının Değerlendirilmesi

Kürşat Çetin, Yasemin Funda Bahar, Ali Tırtar, Hale Tuhan, Mesut Parlak

Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Endokrinoloji Bilim dalı, Antalya

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Tip 1 diyabetes mellitus (T1DM) tanılı hastalarda uyku bozukluklarını

değerlendirmek, bu bulguları sağlıklı akranlarıyla karşılaştırmak ve glisemik kontrol ile olası ilişkisini

araştırmaktır.

Yöntem: Kesitsel bir vaka-kontrol araştırması olarak tasarlanan bu çalışmaya, 6-15 yaş arası 190

katılımcıdan (92 T1DM, 98 kontrol vakası) oluşan bir grup dahil edildi. Katılımcılara Çocuklarda Uyku

Bozukluğu Ölçeği (Sleep Disturbance Scale for Children, SDSC) uygulandı ve T1DM hastaları ile kontrol

vakalarının puanları karşılaştırıldı. SDSC, uyku bozukluklarını altı alt kategori halinde değerlendiren bir

ankettir. Her alt kategoride veya toplam puanlamada T-skorunun >70 olması, o alt kategoride veya genel

olarak klinik açıdan anlamlı uyku bozukluğu varlığı şeklinde yorumlanmıştır. Ayrıca T1DM hastalarının

glikozile hemoglobin A1c (HbA1c) düzeyleri ile SDSC puanları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir.

Bulgular: T1DM grubundaki bireylerin ortalama yaşı 10,35 ± 3,25 yıl iken, kontrol grubunda 10,12 ± 3,15

yıldı (p = 0,354). T1DM grubundaki bireylerin %58,7’si, kontrol grubundakilerin ise %56,1’i kadındı (p =

0,425). T1DM grubunda ortalama diyabet süresi 6,32 ± 3,54 yıl ve ortalama HbA1c düzeyi %8,4 ± 1,6 olarak

bulundu. Toplam SDSC puanları açısından T1DM (44,32 ± 11,40) ve kontrol grupları (42,90 ± 9,35) arasında

anlamlı fark gözlenmedi (p = 0,303). Uyku bozukluğu için klinik eşik olan T-skor >70’i aşan olgu sayısı, T1DM

grubunda 11 (%11,9), kontrol grubunda 10 (%10,2) idi. Alt kategorilere bakıldığında, T1DM hastalarında

uyanma bozuklukları (UB), aşırı uyku eğilim bozuklukları (AUEB) ve uykuda aşırı terleme (UAT) sağlıklı

akranlara kıyasla daha sık görüldü (p < 0,05). Cinsiyete göre uyku bozuklukları arasında anlamlı bir fark

saptanmadı. Uyku-Uyanma Geçiş Bozuklukları (UUGB) ve Uykuda Aşırı Terleme (UAT) ile yaş arasında

negatif korelasyon bulunurken (sırasıyla p < 0,005, R = - 0,625; p = 0,040, R = - 0,435); Uyanma Bozuklukları

(UB) ve Aşırı Uyku Eğilimi Bozuklukları (AUEB) ile yaş arasında pozitif korelasyon saptandı (sırasıyla p=0,012,

R = 0,485; p < 0,001, R = 0,710). Ayrıca HbA1c değerleri UB, AUEB ve toplam SDSC puanları ile pozitif

korelasyon gösterdi (sırasıyla p < 0,001, R = 0,454; p = 0,003, R = 0,343; p < 0,001, R = 0,546).

Sonuç: Bu çalışmada, T1DM’li çocuklarda toplam uyku bozukluğu skorları sağlıklı akranlarla

karşılaştırıldığında anlamlı farklılık göstermemekle birlikte, uyanma bozuklukları, aşırı uyku eğilim

bozuklukları ve uykuda aşırı terleme alt kategorilerinde T1DM grubunda daha yüksek prevalans

saptanmıştır. Ayrıca, HbA1c düzeyleri ile belirli uyku bozukluğu alt kategorileri ve toplam SDSC puanları

arasında pozitif korelasyon bulunması, glisemik kontrolün uyku düzeni üzerinde etkili olabileceğini

düşündürmektedir. Bu bulgular, T1DM’li çocukların uyku sağlığının izlenmesinin ve glisemik kontrol ile uyku

kalitesi arasındaki ilişkili faktörlerin değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: çocuklar, glisemik kontrol, tip 1 diyabetes mellitus, uyku bozuklukları