Antalya’da Yapay Sulak Alan Uygulamalarının Yüzey Sıcaklığı Üzerindeki Etkilerinin Uzaktan Algılama ve CBS Teknikleriyle Analizi

Bu araştırmanın amacı, Antalya ilinde yer alan ve 2014–2016 yılları arasında işletmeye alınan dört yapay sulak alanın (YSA) inşa öncesi ve inşa sonrası dönemlerdeki arazi yüzey sıcaklığı (AYS) değişimlerini analiz etmek ve bu değişimleri değerlendirmektir.Bu amaç doğrultusunda, yapay sulak alanların (YSA) sınırları ArcGIS Basemap verileri üzerinden sayısallaştırılmış ve YSA’ları da kapsayacak şekilde çevresinde 1×1 km boyutlarında araştırma alanı sınırları oluşturulmuştur. Araştırma alanına ait AYS haritaları, 2013, 2014 ve 2024 yıllarının yaz mevsimine ait Landsat 8 OLI/TIRS uydu görüntülerinden, tek kanal yöntemine dayalı Artis & Carnahan denklemi kullanılarak üretilmiştir. YSA sınırları ve çevresini kapsayan çalışma alanlarına ait AYS değişimlerinin belirlenmesinde Raster Calculator aracı, AYS verilerinin istatistiksel analizlerinde ise Zonal Statics aracı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular, YSA uygulaması yapılan yerlerde ve çevresinde soğutma etkisinin oluştuğunu ortaya koymuştur. Özdemir, Çığlık, Kozağacı Çağman ve Doyran Boyalı barajlarının bulunduğu alanlarda ortalama sıcaklık düşüşleri sırasıyla –9,2±1,8 °C, –7,6±2,0 °C, –6,3±2,7 °C ve –4,7±2,6 °C olarak belirlenirken, barajların çevresinde ise sırasıyla –1,9±2,4 °C, –1,6±1,7 °C, –0,7±2,4 °C ve –0,1±2,5 °C’lik sıcaklık düşüşü tespit edilmiştir. YSA’ların sıcaklık düşüşleriyle ortaya koydukları soğutma performansları, yalnızca yüzey alanına bağlı olmayıp aynı zamanda formu, uzanış yönü ve çevresindeki arazi örtüsü özelliklerinden de etkilenmiştir. Çıplak toprak ve taşlık alanlarla çevrili barajlarda sıcaklık düşüşü daha belirgin olurken, yoğun bitki örtüsüne sahip alanlarda bu etki sınırlı kalmıştır. Yapay sulak alanlar soğutma performansını etkileyen faktörlere bağlı olarak farklılık gösterse de bulundukları alan ve çevresinde oluşturdukları soğutma etkisi sayesinde iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir doğa temelli çözüm sunmaktadır.Bu araştırmanın amacı, Antalya ilinde yer alan ve 2014–2016 yılları arasında işletmeye alınan dört yapay sulak alanın (YSA) inşa öncesi ve inşa sonrası dönemlerdeki arazi yüzey sıcaklığı (AYS) değişimlerini analiz etmek ve bu değişimleri değerlendirmektir.Bu amaç doğrultusunda, yapay sulak alanların (YSA) sınırları ArcGIS Basemap verileri üzerinden sayısallaştırılmış ve YSA’ları da kapsayacak şekilde çevresinde 1×1 km boyutlarında araştırma alanı sınırları oluşturulmuştur. Araştırma alanına ait AYS haritaları, 2013, 2014 ve 2024 yıllarının yaz mevsimine ait Landsat 8 OLI/TIRS uydu görüntülerinden, tek kanal yöntemine dayalı Artis & Carnahan denklemi kullanılarak üretilmiştir. YSA sınırları ve çevresini kapsayan çalışma alanlarına ait AYS değişimlerinin belirlenmesinde Raster Calculator aracı, AYS verilerinin istatistiksel analizlerinde ise Zonal Statics aracı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular, YSA uygulaması yapılan yerlerde ve çevresinde soğutma etkisinin oluştuğunu ortaya koymuştur. Özdemir, Çığlık, Kozağacı Çağman ve Doyran Boyalı barajlarının bulunduğu alanlarda ortalama sıcaklık düşüşleri sırasıyla –9,2±1,8 °C, –7,6±2,0 °C, –6,3±2,7 °C ve –4,7±2,6 °C olarak belirlenirken, barajların çevresinde ise sırasıyla –1,9±2,4 °C, –1,6±1,7 °C, –0,7±2,4 °C ve –0,1±2,5 °C’lik sıcaklık düşüşü tespit edilmiştir. YSA’ların sıcaklık düşüşleriyle ortaya koydukları soğutma performansları, yalnızca yüzey alanına bağlı olmayıp aynı zamanda formu, uzanış yönü ve çevresindeki arazi örtüsü özelliklerinden de etkilenmiştir. Çıplak toprak ve taşlık alanlarla çevrili barajlarda sıcaklık düşüşü daha belirgin olurken, yoğun bitki örtüsüne sahip alanlarda bu etki sınırlı kalmıştır. Yapay sulak alanlar soğutma performansını etkileyen faktörlere bağlı olarak farklılık gösterse de bulundukları alan ve çevresinde oluşturdukları soğutma etkisi sayesinde iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir doğa temelli çözüm sunmaktadır.