NYSA AD MAEANDRUM’DAN ELE GEÇEN BİR GRUP ÇİFT BURUNLU KANDİL

Creative Commons License

Dönmez T. H., Öztaner S. H.

Bilgi Sentezi Dergisi, cilt.1, sa.2, ss.19-36, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, Nysa ad Maeandrum’da Sütunlu Cadde - Cadde 1 ile Cadde 4 Batı’nın kesişim noktasındaki Doğu Mekânlar’da ele geçen yedi çift burunlu kandilin tipolojik özelliklerini, buluntu bağlamını ve kronolojisini değerlendirmektedir. Nysa’nın bugüne kadar kazılan diğer alanlarından bilinmeyen bu tip kandillerin altısı Doğu Mekân 3’ten, biri ise bu mekânla doğrudan bağlantılı Doğu Mekan 3A’dan ele geçmiştir. Kalıp yapımı örnekler genel olarak oval ve basık hazne, içbükey diskus, kısa ve düz biçimlendirilmiş çift burun ile palmet biçimli kulpla karakterize edilmektedir. Doğu Mekan 3’te 53 tam kandil ile 2111 kandil parçasının toplu hâlde bulunması, örneklerin tamamında kullanıma bağlı yanma ve aşınma izleri görülmesine karşın üretime ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmaması, mekânın bir kandil işliği olmadığını göstermektedir. Buluntu yoğunluğu ve mekânın Sütunlu Cadde ile ilişkisi, söz konusu mekânın Doğu Mekan 3’ün caddenin aydınlatılmasında kullanılan kandillerin toplandığı ve muhafaza edildiği bir depolama alanı olabileceğini düşündürmektedir. Tipolojik benzerler ile buluntu bağlamındaki sikke ve seramikler, çift burunlu kandillerin MS 6. yüzyılın sonu ile MS 7. yüzyılın başına tarihlendirilmesini sağlamaktadır. MS 7. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlenen yangın ve yıkım evresiyle birlikte depo işlevini yitirmiş ve kandiller kronolojik bakımdan tutarlı bir kontekst içerisinde kalmıştır. Bu buluntu grubu, Geç Antik Çağ kandil tipolojisinin yanı sıra Nysa’daki kamusal aydınlatma düzeni ve bu sistemin sona eriş süreci hakkında önemli veriler sunmaktadır. 

This study examines the typological characteristics, archaeological context, and chronology of seven doublenozzled oil lamps discovered in the East Rooms at the intersection of the Colonnaded Street - Street 1 and Street 4 West at Nysa ad Maeandrum. No comparable examples have yet been identified elsewhere in the excavated areas of the city. Six specimens were recovered from ES-3, while one was found in the directly connected Room ES-3A. These mould-made lamps are generally characterised by flattened oval bodies, concave discuses, short and straight double nozzles, and palmet-shaped handles. The recovery of 53 complete lamps and 2,111 lamp fragments from ES-3, all displaying traces of burning and wear but no evidence of manufacture, indicates that the room did not function as a workshop. The concentration of finds and the room’s connection with the Colonnaded Street instead suggest that ES-3 served as a storage facility for lamps used to illuminate the street. Typological parallels, together with the associated numismatic and ceramic evidence, date the double-nozzled lamps to the late sixth and early seventh centuries CE. The storage facility ceased to function during the fire and destruction phase dated to the first quarter of the seventh century, leaving the lamps within a chronologically coherent context. This assemblage contributes not only to the typology of Late Antique oil lamps but also to the understanding of public lighting at Nysa and the process through which this system came to an end.