Ahıska Diasporasında Postbellek ve Duygulanımsal Aidiyet: Türkiye ve Kazakistan Örneği

Creative Commons License

Derviş L.

ESSA VIII. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler ve Sanat Sempozyum, Antalya, Türkiye, 21 Mayıs 2026, ss.225-233, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Antalya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.225-233
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Ahıska diasporasında sürgün, geçmişte kalmış bir tarihsel kırılmadan çok, kuşaklar boyunca taşınan canlı bir hafıza deneyimi olarak varlığını sürdürmektedir. Bu bildiri, sürgün hafızasının ikinci ve üçüncü kuşaklar tarafından nasıl devralındığını ve farklı toplumsal bağlamlarda nasıl yeniden anlamlandırıldığını incelemektedir. Çalışma, 1944 sürgününü tarihsel bir yer değiştirme deneyiminin ötesinde, aile anlatıları, görsel bellek nesneleri ve anma ritüelleri aracılığıyla kuşaklar boyunca taşınan duygusal bir hafıza alanı şeklinde değerlendirmektedir. Türkiye ve Kazakistan örnekleri üzerinden yürütülen nitel saha verileri, Ahıska kimliğinin yas, onarım ve tanınma eksenlerinde şekillenen duygusal bir çerçeve içinde yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Bildiride özellikle postbellek kavramı, doğrudan tanıklık etmeyen kuşakların geçmişle kurduğu duygusal ve imgesel ilişkiyi açıklamak için kullanılmaktadır. Türkiye bağlamında sürgün hafızası daha çok görünürlük, kültürel temsil, sergi, şiir ve anma etkinlikleri üzerinden kamusallaşırken; Kazakistan’da ise dayanışma, minnettarlık ve toplumsal uyum söylemleri öne çıkmaktadır. Bu farklılık, aynı travmatik mirasın farklı siyasal ve toplumsal koşullarda değişen duygusal tonlarla taşındığını göstermektedir. Bildiri, Ahıska diasporasında aidiyetin “geri dönüş” fikrinin ötesine geçen çok-mekânlı ve duygulanımsal bir vatandaşlık biçimi ürettiğini ileri sürmektedir. Bu çerçevede çalışma, Ahıska örneğini Sovyet sonrası hafıza çalışmaları içinde mağduriyet ve dönüş teleolojisi merkezli yaklaşımların dışına taşıyarak, hafızanın dönüştürücü ve tanınma üreten kapasitesi üzerinden tartışmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ahıska diasporası, postbellek, sürgün hafızası, duygulanımsal aidiyet, Türkiye, Kazakistan.