Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türk Doğa ve Fen Dergisi, cilt.14, sa.4, ss.222-230, 2025 (TRDizin)
Bu meta-analizin amacı, ev ortamında pasif sigara dumanına maruz kalmayı azaltmada davranış değişikliği teorisine dayalı müdahalelerin etkinliğini değerlendirmektir. Ocak 2013 ile Ekim 2025 tarihleri arasında İngilizce olarak yayınlanmış randomize kontrollü çalışmalar için Cochrane Library, CINAHL Complete, PubMed, Scopus ve Web of Science'da arama yapılarak bir meta-analiz gerçekleştirildi. Evde pasif sigara dumanına maruz kalmayı azaltmak için davranış değişikliğine dayalı müdahaleler uygulayan çalışmalar dahil edildi. Evde pasif sigara dumanına maruz kalma, biyobelirteç testlerinden, çevresel ölçümlerden ve katılımcıların kendi bildirimlerinden elde edilen veriler kullanılarak değerlendirildi. Toplam 5.822 katılımcı içeren on iki çalışma dahil edildi. Müdahalelerin çoğu, özellikle Sağlık İnanç Modeli olmak üzere, davranış değişikliği teorilerine dayanıyordu. Müdahaleler, pasif sigara dumanına maruz kalmayı azaltmada anlamlı bir orta düzeyde etki gösterdi (Hedges' g = −0.216; %95 CI = -0.319 ila −0.113; p ≤ .001), orta düzeyde heterojenite ile (I² = 60.64%). Yayın yanlılığı tespit edilmedi. Teorik temelli müdahaleler, ev ortamında pasif sigara dumanına maruz kalmayı azaltmada etkilidir ve yalnızca eğitime dayalı yaklaşımlardan daha iyi performans göstermektedir. Öz yeterlilik geliştirme ve hedef belirleme gibi yapılandırılmış davranış değişikliği stratejilerinin halk sağlığı programlarına entegre edilmesi, sigarasız ev uygulamalarını iyileştirebilir. Gelecekteki araştırmalar, sonuçların sürdürülebilirliğini değerlendirmek için daha uzun takip sürelerini içermelidir.