Akademik Veri Yönetim Sistemi
10. International Mediterranean Scientific Research And Innovation Congress, Antalya, Türkiye, 11 - 12 Nisan 2026, ss.671-681, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışmanın amacı, pandemi sonrası dönemde Antalya ilinde yapılaşma dinamiklerinde meydana gelen zamansal değişimleri yapay zekâ destekli arazi örtüsü verileri kullanarak ortaya koymaktır. COVID-19 pandemisi sonrasında değişen yaşam biçimleri, konut tercihleri, turizm faaliyetleri ve kentsel gelişim eğilimleri birçok kentte arazi kullanımında önemli dönüşümlere yol açmıştır. Antalya gibi turizm odaklı kentlerde bu süreç, özellikle konut ve turizm amaçlı yapılaşma baskısının artmasıyla birlikte mekânsal gelişim dinamiklerini etkilemiştir. Bu nedenle pandemi sonrası dönemde yapılaşma eğilimlerinin mekânsal ve zamansal olarak izlenmesi sürdürülebilir kentsel planlama açısından önem taşımaktadır. Çalışmada arazi örtüsü verisi olarak ArcGIS Living Atlas platformunda sunulan ve Sentinel-2 uydu görüntülerine dayalı olarak yapay zekâ algoritmaları kullanılarak üretilen küresel arazi örtüsü veri seti kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Antalya il sınırları içerisinde pandemi öncesi ve sonrası dönemi temsil eden 2019 ve 2024 yıllarına ait açık erişimli arazi örtüsü verileri temin edilmiştir. Arazi örtüsü veri setinden yapı alanı sınıfı filtrelenerek yapılaşma alanlarındaki değişimler ilçe ölçeğinde analiz edilmiştir. Bu doğrultuda her bir ilçeye ait yapılaşma alanları, CBS ortamında zonal istatistik yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve elde edilen veriler doğrultusunda yapılaşmanın zamansal değişimi değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, pandemi sonrası dönemde Antalya genelinde yapı alanlarında önemli bir artış olduğunu ve yapılaşma sürecinin özellikle kıyı kesimleri ile turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde daha belirgin gerçekleştiğini göstermektedir. Bununla birlikte kent merkezinin çeperinde yer alan bazı ilçelerde de yerleşim alanlarının genişleme eğilimi gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, 10 m mekânsal çözünürlüğe sahip yapay zekâ destekli arazi örtüsü verilerinin pandemi sonrası kentsel gelişim süreçlerinin izlenmesinde etkili bir araç sunduğunu ortaya koymakta ve Antalya’daki yapılaşma dinamiklerinin mekânsal olarak anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.