YAŞLILIKTA SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLERİN YAŞAM KALİTESİ VE UYUM DÜZEYİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: ŞUHUT ÖRNEĞİ


Creative Commons License

Kılıç B., Karagönen M., Özgün Başıbüyük G.

Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, cilt.71, ss.162-170, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışmanın amacı, Afyonkarahisar’ın Şuhut ilçesinde yaşayan 65 yaş ve üzeri bireylerde, yaşlılığa uyum düzeyi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkiyi sosyo-ekonomik belirleyiciler açısından değerlendirmektir. Tanımlayıcı ve nicel tipteki bu araştırma, Şuhut’ta ikamet eden 100 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler; sosyo-demografik bilgi formu, Yaşlılarda Uyum Güçlüğünü Değerlendirme Ölçeği (YUGDÖ) ve WHOQOL-OLD Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Analizlerde t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyonu kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 73,05±6,22 yıldır. Yaşam kalitesi ile uyum güçlüğü arasında orta düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=-0.563). Sosyo-ekonomik değişkenler incelendiğinde; eğitim düzeyi arttıkça hem yaşam kalitesinin arttığı hem de uyum güçlüğünün anlamlı düzeyde azaldığı görülmüştür. Gelir düzeyi ve çalışma durumu değişkenlerinin yaşam kalitesi üzerinde anlamlı bir fark yarattığı, ancak uyum güçlüğü üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca evli bireylerin ve kronik hastalığı olmayanların yaşam kalitesi daha yüksek bulunmuştur. Bulgular, yaşlılık döneminde uyum ve refahın sadece sağlıkla değil, eğitim ve ekonomik faktörlerle de ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, dezavantajlı grupları önceleyen bütüncül sosyal politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.

The aim of this study is to examine the relationship between the level of adjustment to aging and quality of life among individuals aged 65 years and over living in the Şuhut district of Afyonkarahisar, and to evaluate this relationship in terms of socio-economic determinants. This descriptive and quantitative study was conducted with 100 volunteer participants residing in Şuhut. Data were collected face-to-face using a socio-demographic information form, the Assessment Scale of Adaptation Difficulty for the Elderly (ASADE), and the WHOQOL-OLD Quality of Life Scale. T-tests, ANOVA, and Pearson correlation analysis were used. The mean age of participants was 73.05±6.22 years. A moderate, negative, and significant correlation was found between quality of life and adjustment difficulty (r=-0.563). When socio-economic variables were examined, it was observed that as the education level increased, quality of life increased and adjustment difficulty significantly decreased. While income level and employment status created a significant difference on quality of life, they did not have a statistically significant effect on adjustment difficulty. Additionally, quality of life was found to be higher in married individuals and those without chronic diseases. The findings indicate that adaptation and welfare in old age are associated not only with health but also with educational and economic factors. Accordingly, it is recommended to develop holistic social policies that prioritize disadvantaged groups.