Erken Cumhuriyet Döneminde Öğretmenin Niteliği: Antalya İli Örneği (1923–1938)

Boz M., Köç A.

Antalya Fetih Sempozyumu, Antalya, Türkiye, 05 Mart 2026, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Antalya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Akdeniz Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, 1923–1938 yılları arasında Antalya ilinde görev yapan öğretmenlerin mesleki ve toplumsal profillerini inceleyerek, erken Cumhuriyet döneminde öğretmenliğin taşra ölçeğinde nasıl şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, öğretmen sicil dosyaları ve arşiv belgelerine dayalı nitel belge incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Bulgular, Cumhuriyet’in merkezde tasarladığı ideal öğretmen modelinin taşrada birebir karşılık bulmadığını göstermektedir. Antalya’da görev yapan öğretmenlerin mezuniyet yapısının heterojen olduğu, görev sürelerinin çoğunlukla kısa kaldığı ve sık tayin taleplerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin yalnızca pedagojik faaliyetlerle sınırlı kalmayarak üretim ve toplumsal faaliyetlerde aktif rol üstlendikleri görülmektedir. Sicil kayıtlarında yer alan takdir ve disiplin verileri, öğretmenliğin hem ideolojik temsil hem de bürokratik denetim boyutunu ortaya koymaktadır. Çalışma, öğretmen kimliğinin merkezi eğitim politikaları ile taşra koşullarının etkileşimi içinde biçimlendiğini göstermektedir.

This study aims to examine the professional and social profiles of teachers who served in the province of Antalya between 1923 and 1938, and to reveal how the nature of teaching was shaped at the provincial level during the early Republican period. The research is based on qualitative document analysis, primarily utilizing teacher personnel (sicil) files and archival records. The findings indicate that the ideal teacher model designed by the Republican center did not fully correspond to the realities of the province. In Antalya, teachers displayed a heterogeneous educational background, short terms of service, and frequent transfer requests. Despite these challenges, teachers were not limited to classroom instruction; they actively participated in production activities and local social initiatives. Personnel records show that teachers were evaluated both as ideological representatives of the new regime and as subjects of bureaucratic discipline. The study demonstrates that teacher identity in the early Republican era was shaped through the interaction between central educational policies and local provincial conditions.