GEBELERE VERİLEN VİDEOLU EĞİTİMİN ORAL GLUKOZ TOLERANS TESTİ YAPTIRMA, BİLGİ VE KAYGI DÜZEYİNE ETKİSİ: RANDOMİZE ÇALIŞMA
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Özlem Demirel Bozkurt
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Gebelere Verilen Videolu Eğitimin Oral Glukoz Tolerans Testi Yaptırma, Bilgi ve Kaygı Düzeyine Etkisi: Randomize Çalışma
Amaç: Araştırma, primipar gebelere verilen planlı videolu eğitimin oral glukoz tolerans testine (OGTT) yönelik bilgi düzeyine, test yaptırma durumuna ve test sırasındaki durumluk kaygı düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma tek kör randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. İstanbul Sarıyer Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gebe Polikliniği'ne başvuran 55 eğitim ve 59 kontrol grubu gebe ile Haziran-Kasım 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplamada; Bilgilendirilmiş Olur Formu, Gebelerin Tanıtıcı Özelliklerine Yönelik Soru Formu, OGTT Yaptırma Niyeti ve Durumu Soru Formu, Gebelik Şekeri ve Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) ile İlgili Bilgi Düzeyi Formu ve Durumluk Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Bilgi düzeyi formu ve video senaryoları için uzman görüşleri alınmıştır. Eğitim grubu gebeler için Instagram üzerinden "@ogttegitim" sayfası oluşturulmuş ve altı adet eğitim videosu paylaşılmıştır. Veri toplama aşamasının tamamlanmasına güç analizi ile karar verilmiştir. Tüm veriler bilgisayarda SPSS Windows 22 programına kaydedilerek analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; ortalama, standart sapma, frekans, basıklık ve çarpıklık, varyans analizi, Bonferroni çoklu karşılaştırma testi, bağımsız iki grup karşılaştırması t-testi, Kolmogorov-Smirnov, Ki-kare testi kullanılmıştır. Elde edilen verilerin anlamlı olup olmadığının yorumlanmasında 0.05 anlamlılık düzeyi ölçüt olarak kullanılmıştır. Araştırma için ClinicalTrials numarası alınmıştır. (NCT05686694)
Bulgular: Eğitim ve kontrol grubu gebeler arasında OGTT yaptırma durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur ( X2:14,23;p<0,05). Eğitim grubundaki gebelerin %89.1'i (n=49) gebelikte OGTT yaptırmışken bu oran kontrol grubunda %57.6'dır (n=34). Eğitim grubundaki gebelerin OGTT yaptırma oranı kontrol grubundan daha yüksektir. Hem eğitim hem kontrol grubu gebelerde, üç kez ölçümlenmiş gebelik şekeri ve oral glukoz tolerans testi bilgi düzeyi puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (F:224,676;p<0,05, kısmı etakare:0,667). Yapılan ileri analizde farkın pre-test puanının düşük olmasından kaynaklandığı bulunmuştur. Gebelerin eğitim sonrası bilgi düzeyinin öncesine göre daha yüksek olduğu, en son yapılan testin ise hem pre-test hem de post-testten daha yüksek olduğu saptanmıştır. Zaman içi değişimle grubun ortak etkileşimsel etkisinin diğer bir ifade ile farklı gruplarda olmanın zaman içinde ölçülmüş gebelik şekeri ve oral glukoz tolerans testi bilgi düzeyi puanlarında istatistiksel olarak farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (F:41,78; p<0,05 kısmı etakare:0,27). Eğitim grubundaki gebelerin gebelik şekeri ve oral glukoz tolerans testi bilgi düzeyi puan ortalamalarının eğitim sonrası arttığı, eğitimin etkili olduğu saptanmıştır. Eğitim ve kontrol grubu gebelerin Durumluk Kaygı Ölçeği (DKÖ) puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı fark vardır (t:2,99; p<0,05). Ortalama değerlere bakıldığında eğitim alan grubun kaygı düzeyi (70.5±8.10) kontrol grubundan (64.5±9.24) daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Eğitim grubundaki gebelerin gebelik şekeri ve oral glukoz tolerans testi bilgi düzeylerinin ve OGTT yaptırma oranlarının eğitim sonrası arttığı, durumluk kaygı düzeylerinin ise OGTT uygulama sırasında kontrol grubundan daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT); Bilgi Düzeyi; Kaygı; Hemşirelik; Videolu Eğitim