RADİKAL PROSTATEKTOMİ VE/VEYA KÜRATİF RADYOTERAPİ SONRASI BİYOKİMYASAL REKÜRREN PROSTAT KANSERİNDE YENİDEN EVRELEMEDE GA⁶⁸-PSMA PET/BT’NİN YERİ
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Gonca Gül Bural
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Çalışmamızın amacı küratif tedavi almış biyokimyasal rekürrens gelişen prostatik
adenokarsinom tanılı hastalarda yeniden evreleme amacıyla yapılan Ga68-PSMA PET/BT
incelemesi ile Gleason skor, ISUP grade, eş zamanlı serum PSA değerleri ile PSMA pozitif
lezyon saptanabilirliği arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Ayrıca hasta takibiyle PSMA
PET/BT’nin diagnostik performansının ve doğruluğunun belirlenmesi, tedavi yönetim
kararlarının incelenmesi de amaçlanmıştır.
Aralık 2015-Ağustos 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Nükleer Tıp Anabilim
Dalı’nda yeniden evreleme amaçlı yapılmış 58 hastaya ait Ga68-PSMA PET/BT görüntüleri
retrospektif incelendi. PSMA tutulum düzeyleri 0 ve 2 arasında gruplandırıldı (0= negatif, 1=
şüpheli, 2= pozitif). Pozitif ve şüpheli tutulum alanlarından SUV değerleri kaydedildi.
Aktivite tutulum lokalizasyonları prostat/prostat yatağı, pelvik lenf nodu, abdominal lenf
nodu, supradiyafragmatik lenf nodu, kemik, visseral organ olarak sınıflandırıldı. PSMA
PET/BT bulgularına göre hastalık yaygınlığına karar verildi (pelvis sınırlı ve uzak metastatik).
Hastalar PSMA PET pozitif veye negatif, RP ve RT sonrası BR olarak gruplandırıldı. Bu
gruplar arasında gleason skor, ISUP grade, PSA, PSAdt, PSAvelosite, anatomik bölgelerden
elde edilen patolojik SUVmax değerleri karşılaştırıldı.
Ga68-PSMA PET/BT’nin sensitivite, spesivite, pozitif prediktif değer ve negatif prediktif
değer sırasıyla %73,2, %78,6, %90,9, %50 olarak hesaplanmıştır.
Çalışmaya dahil edilen 30 hastada PSMA PET/BT pozitif, 25 hastada negatif, 3 hastada
şüpheli pozitiftir. Hasta bazlı deteksiyon oranı %57 olarak bulunmuştur. PSA seviyesi <1
ng/ml iken deteksiyon oranı %23,8, 1-4 ng/ml arasında iken %68,8, 4 ng/ml’ın üzerinde iken
%81’dir. Ga68-PSMA PET/BT pozitifliği ile yaş, BR zamanı, Gleason skor, ISUP grade,
PSA düzeyi arasında istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur. Prostat lojunda RT sonrası BR
hasta grubunda istatistiksel olarak daha fazla pozitif tutulum izlenmiştir. Anatomik bölge
SUVmax değeri ile RP ve RT sonrası BR hasta grupları arasında fark izlenmemiştir.
PET pozitif hastalarda PSA değeri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur ancak PET
pozitif olan hastalarda daha hızlı PSAdt ve PSA velosite değerleri izlenmemiştir. PSA için
eşik değer 1,0050 ng/ml , PSAdt için 3,8 ay ve PSAvelosite için 1.25 mg/ml/yıl olarak
hesaplanmıştır. Hesaplanan eşik değeri istatiksel olarak anlamlı olan ve tanısal değeri en
yüksek olan PSA’dır.
Kemik tutulumu varlığında Gleason skor ortalaması ve PSA daha yüksek bulunmuştur.
Visseral tutulum, supradiyafragmatik LN tutulumu ve kemik tutulumu ile ISUP Grade
kategorileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. PSA ile kemik SUVmax
arasında ise istatistiksel olarak anlamlı güçlü pozitif korelasyon izlenmiştir. Uzak metastatik
hastalarda PSA değeri belirgin şekilde yüksek izlenmiştir. Bunun dışında hastalık yaygınlığı
ve PSAdt arasında anlamlı ilişki saptanmasa da özellikle tutulumun arttığı durumlarda
(metastatik durum, pozitif tutulumlarda) PSAdt değerinin daha kısa olduğu dikkat çekmiştir.
Sonuç olarak biyokimyasal rekürren prostat kanserinde Ga68-PSMA PET/BT nüks tespitinde
güvenilir performans göstermiştir. PSA serum seviyesi 1 ng/mL'nin üzerinde olduğunda ise
bu performans daha iyidir. Ga68-PSMA PET/BT görüntülemesi küratif tedavi almış prostat
kanser hastalarında biyokimyasal nüks saptandığında ilk basamak görüntüleme yöntemi
olarak düşünülmeli ve kullanılmalıdır.
Anahtar sözcükler: Ga68-PSMA PET/BT, biyokimyasal rekürrens, deteksiyon oranı,
yeniden evreleme, tedavi yönetimi