Bağımsız Denetimin Şirket Üzerindeki Etkileri: KAYİK Olmayan Şirketler

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof.Dr. Hüseyin Dalgar

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırmanın amacı KAYİK (Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar) olmayan şirketlerde zorunlu hale getirilen bağımsız denetimin, şirket üzerindeki etkilerini tespit etmektir. Bu etkileri tespit etmek amacıyla nicel ve nitel yöntem kullanılmıştır. Nicel yöntem olarak panel veri analizi, nitel yöntem olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniği tercih edilmiştir. Denetimin finansal tablolar üzerindeki etkilerini belirleyebilmek için 2017 yılında İSO (İstanbul Sanayi Odası) 500’de listelenen şirketlerin 2008 yılından itibaren 2017 yılına kadar olan verileri analiz edilmiştir. 730 şirket gözlem yılı, panel veri analizi yöntemi; finansal olmayan diğer etkileri belirleyebilmek için ise, 20 şirketin mali işler yöneticileri ile görüşme yapılmıştır.

Panel veri analizi ile zorunlu denetimin, finansal performans göstergelerinden, aktif karlılık oranı (ROA), özkaynak karlılığı (ROE) ve satış karlılık oranı (ROS) üzerindeki etkisi incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, sadece uluslararası denetim ağındaki firmalar tarafından yaptırılan denetimin ROE’yi istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. 4 büyük denetim firması tarafından yaptırılan denetimin şirketin finansal performans göstergelerine aynı yönde bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Görüşme sonucunda öne çıkan bulgular ise, fon sağlama imkanlarını kolaylaştırma, iş süreçleri ve iç kontrol düzeyinde yönetime faydalı tavsiyeleri verme ve iç kontrolü geliştirme, hata veya suistimal nedeniyle maddi hata olasılığını azaltma ve kurumsallaşma sürecine olumlu etkileme olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca, şirketlerin finansal tablolarının muhasebe standartlarına göre hazırlanmasını ve dipnotlarının oluşturulmasını denetim hizmetinin bir parçası olarak görmeleri de diğer önemli bir bulgu olarak analizde ortaya çıkmıştır.