Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rekreasyon , Türkiye
Tez Danışmanı: Güney Çetinkaya
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu tez çalışması, sürdürülebilir turizm çerçevesinde golf turistlerinin çevre bilinci düzeylerini,
yeşil otel uygulamalarına yönelik algılarını ve bu algıların davranışsal niyetleri üzerindeki
etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda yeşil otel uygulamaları algısının, çevre
bilinci ile konaklama niyeti, ek ödeme yapma isteği ve tavsiye etme niyeti arasındaki ilişkide
aracı bir rol oynayıp oynamadığı da araştırılmıştır. Bu kapsamda çalışmada, çevre bilinci
yüksek bireylerin sürdürülebilir otel uygulamalarına karşı tutumları ve bu tutumların
davranışlarına yansıma biçimleri analiz edilmiştir.
Araştırmanın örneklemini, Türkiye’nin önemli golf turizmi destinasyonlarından biri olan Belek
bölgesinde golf amacıyla konaklayan yerli ve yabancı turistler oluşturmuştur. Araştırma
verileri, yapılandırılmış anket formu aracılığıyla 448 katılımcıdan toplanmış; verilerin
analizinde PLS-SEM (Partial Least Squares Structural Equation Modeling) yöntemi
kullanılmıştır. Ölçüm araçlarının güvenilirlik ve geçerlilik testleri (Cronbach Alpha, AVE, CR)
yapılmış, ardından doğrulayıcı faktör analizleri, yol analizleri ve aracılık testleri
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, çevre bilinci, yeşil otel uygulamalarının
algılanmasında anlamlı ve pozitif bir etkendir. Aynı şekilde yeşil otel uygulamaları algısı da
golf turistlerinin davranışsal niyetleri üzerinde doğrudan etkili olmuş; konaklama, ek ödeme
yapma ve tavsiye etme niyetleri üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler gözlemlenmiştir. Ayrıca,
çevre bilinci ile davranışsal niyetler arasındaki ilişkide yeşil otel uygulamaları algısının kısmi
aracı rol oynadığı ortaya konmuştur. Araştırmada demografik değişkenler bağlamında yapılan
karşılaştırmalı analizler sonucunda, milliyet değişkenine göre anlamlı farklılıklar saptanmıştır.
Yabancı golf turistlerinin, çevre dostu otel uygulamalarına yönelik algılarının ve bu
uygulamalara karşı davranışsal niyetlerinin (özellikle tavsiye etme ve ek ödeme yapma) yerli
turistlere kıyasla daha yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Bu durum, farklı ülkelerden gelen
turistlerin çevresel duyarlılık düzeylerinin hizmet seçimlerine yansıdığını ve sürdürülebilirlik
temelli stratejilerin hedef pazarlara göre uyarlanması gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak,
çalışma bulguları çevreye duyarlı tüketici kitlesi için sürdürülebilir otel uygulamalarının
pazarlama stratejilerinde ön plana çıkarılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Golf gibi doğa
temelli turizm türlerinde çevre bilinci ile uyumlu hizmet sunumunun, destinasyonların tercih
edilme düzeyini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda çalışma, teorik katkılarının yanı
sıra uygulayıcılara da yol gösterici öneriler sunmaktadır. Çevresel sertifikalar, sürdürülebilir
turizmi teşvik etmede son derece yararlı araçlar olarak görülmektedir; ancak, müşterilerin bu
sertifikalara ilişkin algıları ve bu tür belgelendirmelerin, çevresel bilinç düzeyleri farklılıkx
gösteren müşteri segmentleriyle nasıl ilişkilendiği konusunda sınırlı bilgi bulunmaktadır. Bu
çalışma, yeşil uygulamalar, yeşil imaj, çevre bilinci ve müşteri davranışsal niyetleri arasındaki
ilişkiyi sertifikalı otel bağlamında incelemektedir. Araştırma, çevresel bilincin hem doğrudan
etkisini hem de yeşil uygulamalı dayalı davranışsal niyetlerin oluşumundaki düzenleyici
(moderating) rolünü test etmeyi amaçlamaktadır.
Bulgular, golf turistlerinin yeşil otel uygulamalarına ilişkin algılarının, otelin yeşil imajı
üzerinde doğrudan ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen yeşil
imaj algısı ise, çevre dostu sertifikalı otellerde konaklama niyeti, olumlu ağızdan ağıza
iletişimde bulunma ve bu tür oteller için ek ödeme yapma niyeti gibi davranışsal eğilimleri
anlamlı şekilde etkilemektedir. Ayrıca, çevresel bilinç düzeyinin yüksek olması, bu davranışsal
niyetleri güçlendirmekte; çevreye duyarlı golf turistlerinin konaklama tercihlerinde çevre dostu
otellere yönelme, bu otelleri başkalarına tavsiye etme ve daha yüksek ücret ödeme istekliliği
arttığı görülmektedir. Bu doğrultuda, çevresel bilincin sadece doğrudan bir etkisinin olmadığı,
aynı zamanda yeşil otel algısıyla davranışsal niyetler arasındaki ilişkide aracılık ve düzenleyici
(moderasyon) bir rol üstlendiği de belirlenmiştir. Özellikle, çevre bilinci yüksek bireylerde yeşil
otel uygulamaları ile davranışsal niyetler arasındaki ilişkinin daha güçlü olduğu saptanmıştır.