Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Hazan Kurtaslan
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Tony Gatlif, çingene kökleri olan Cezayir asıllı Fransız bir
yönetmendir. Yönetmenliğinin yanı sıra besteci ve müzisyen kimliğiyle de
bilinmektedir. Filmlerinde çingene kültürüne odaklanan Gatlif, bu kültür
bağlamında müziği de yoğun şekilde kullanmaktadır.
Araştırmada Tony Gatlif’in Cesar Film Festivali’nden “En İyi Müzik” dalında ödül almış olan
Vengo ve Gadjo Dilo filmlerinin konusu ve hikayenin geçtiği coğrafyaya özgü
müziklerin özellikleri, müzikli
sahnelerde müziğin kullanımı ve işlevleri, yapısal özellikleri, toplumsal
cinsiyet, tarihsel ve kültürel arka plana yönelik kullanımı incelenmiştir.
Çalışma nitel araştırma yöntemleri kullanılarak
gerçekleştirilmiştir. Araştırmada amaca uygun olarak örnek olay durum çalışması
modeli kullanılmıştır. Veriler, doküman inceleme yoluyla toplanmış olup;
tema, betimsel, ve içerik analizi
teknikleriyle de çözümlenmiştir.
Vengo filminde konunun geçtiği coğrafyanın kültürel
özelliklerini yansıtan müziklerin kullanıldığı, müziğin zaman ve yer belirtici
işlevinin ağırlıkta olduğu, özellikle hızlı tempolu şarkıların bulunduğu,
erkeklerin çalgı çalıp dans edip şarkı söyledikleri; kadınların çalgı çalmadığı
sadece dans edip şarkı söyledikleri görülmüştür. Gadjo Dilo filminde ise
Romanya halk danslarına özgü ritmik yapıların, unison ve doğaçlama
tekniklerinin bulunduğu, dinleti müziği işlevinin sıklıkla kullanıldığı, en çok
keman ve akordeon çalgılarının tercih edildiği, kadının danslarıyla; erkeklerin
de çalgı performanslarındaki ustalıkla kendilerini ön plana çıkardıkları
gözlemlenmiştir. Her iki filmin müzikli sahnelerinde de Tony Gatlif’in çingene
halklarının diasporik toplum olmasından kaynaklı yaşamış oldukları ortak
sorunları müziklerle ifade ettiği görülmüştür.
Tony Gatlif:in
filmlerine etki eden çingene yaşantısı, kültürü, tarihi, aidiyet eksikliği
kavramlarının müziklerindeki kullanıma yansımış olduğu; sahnelerdeki
müziklerin, filmin konusunun geçtiği bölgelerle müzikal olarak benzer yapısal
özellikler içerdiği gibi sonuçlar ortaya çıkmıştır