A-CDM MODELİNİN HAVALİMANI HAVA TARAFI PERFORMANSINA ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: ANTALYA HAVALİMANI ÖRNEĞİ


Öğr. Gör. Dr. BATTAL ÖMER TUNA

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Havacılık Çalışmaları ve Yönetimi, Türkiye

Tez Danışmanı: Hakkı Cenk Erkin

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır

Özet:

Hava taşımacılığına olan talep bazı istisnai durumlar dışında - küresel ya da bölgesel sağlık krizi ve siyasi, ekonomik buhran gibi -  gün geçtikçe artmaktadır. Buna rağmen doğal sınırlarına ulaşmış ya da fiziki büyüme için ihtiyaç duyduğu finansmanı sağlayamamış havalimanları, artan bu talep karşısında yeterli kapasite sağlayamamıştır. Gelecekte de hava taşımacılığına olan talebin artarak devam edeceği göz önünde bulundurulduğunda; mevcut kapasiteyi daha verimli kullanarak artan talebi karşılayabilecek ve gecikmeleri azaltacak sosyal, finansal, teknolojik ve çevresel sürdürülebilir havalimanı operasyonları için tüm paydaşların katılımıyla yeni bir modele ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, uçuş operasyon sürecini iyileştirerek kaynakların etkili bir şekilde kullanılmasını, gecikme, maliyet ve çevresel etkilerin en aza indirilmesini hedefleyen A-CDM (Airport Collaborative Decision Making - Havalimanı İşbirliğine Dayalı Karar Verme) modelinin sektör açısından önemini vurgulamak amaçlanmıştır. Uygulama alanı olarak henüz A-CDM olmayan ve yaz döneminde slot uygulanan Antalya Havalimanı seçilmiştir.

Çalışmanın birinci bölümünde havalimanı kavramı ve operasyonları tanımlanarak havalimanı tipleri hakkında bilgiler verilmiştir. Uçuş operasyon süreci açıklanarak bu süreçte etkin olan paydaşlar belirtilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde havalimanı kapasitesi ve kapasitenin verimli kullanılmasının etkileri açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde uçuş operasyon sürecini iyileştirecek A-CDM modeli detaylı bir şekilde tanımlanmıştır.  Antalya Havalimanı’nın mevcut operasyonel durumu ve A-CDM modeline isteklilik; mülakat, gözlem ve belgelerle tespit edilmiştir. Antalya Havalimanı’nın A-CDM olması durumunda olası kazanımları; derinlemesine görüşme, gözlem ve varsayımsal durum analizleriyle saptanarak performans göstergeleri ortaya konulmuştur ve bulgular betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.