Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Gülseren Şendur Atabek
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Çok uluslu şirketlerin faaliyet gösterdiği neoliberal çağda küresel ölçekte yayınlanan ticari medya yapımları, eşitliksizliklerin doğallaştırıldığı, tüketimin teşvik edildiği bir toplumsal kültürün inşa edilmesinde rol oynamakta ve kapitalist sistemi yeniden üreten hegemonik bir işlev göstermektedir. Söz konusu olumsuzlukların meşrulaştırılmasına yönelik medya içeriklerinde ve özellikle reality show türündeki televizyon yarışma programlarındaki söylemlerin, sosyal Darwinist söylemler ile benzerlikler taşıdığı görülmektedir. Evrim teorisine ait doğal seçilim kavramı, biyoloji bilimi bağlamında tutarlı bir anlama sahip olmakla birlikte, sosyal Darwinist söylemde bu kavram belirli öznelerin toplumdan ayıklanmasını öneren politik argümanlara konu olmaktadır. Toplumsal yapıyı bir yaşam savaşı arenası olarak betimleyen sosyal Darwinist söyleme göre "hayatta kalmak" bireylerin kendisine düşen bir görev haline gelmekte ve başarısız olanların toplumdan ayıklanması olağan bir süreç olarak sunulmaktadır. Belirli bir beceri yönünden kaybedenlerin elendiği, kazananların ise ekonomik anlamda ödüllendirildiği reality show yarışma programlarında rekabet, eleyici yapısı gereği sosyal Darwinist söylem ile örtüşmektedir. İzole edilmiş stresli bir ortamda gerçekleşen örneklerde, yarışma süreci yaşanması zor bir gerçekliği temsil etmektedir. Reality show örnekleri arasında bütün dünyada yayınlanan Survivor yarışma programı, yarışmacı takımların vahşi doğayı temsil eden ıssız bir tropikal adada temel ihtiyaçları tatmin edilmeksizin kamp kurdukları, bu ortama uyum sağlamak zorunda oldukları ve yarışmayı kaybedenlerin sistemden elendiği bir içerikten oluşmaktadır. Bu tez çalışması, Survivor serisinin güncel ve Türkiye'de izlenen bir örneği olarak TV8 kanalında yayınlanan Survivor All Star 2024 yarışma programını Çok Modlu Eleştirel Söylem Analizi yöntemi ile incelemeyi amaçlamıştır. Programda saptanan meritokratik rekabet, eleyici rekabet, doğada yaşam, izole tropikal çevre, kabile anlatısı, kargo kültü ve ofansif davranışla ilgili söylemler yarışma süreci, işitsel ve görsel modlar bağlamlarında analiz edilmişlerdir. Sonuç olarak, Survivor All Star 2024 yarışma programında temsil edilen gerçeklik, sosyal Darwinist söylemler aracılığı ile neoliberal kapitalizmin serbest piyasa ekonomisi ideolojisini meşrulaştıran bir rol oynamaktadır.