Yapay sulak alanların kent ekosistemi üzerine etkisi: Antalya-Konyaaltı örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Latif Gürkan Kaya
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu tez çalışmasında yapay sulak alanların kentsel alanda uygulanması ile kent
ekosisteminde oluşturacağı etkiler Antalya ili Konyaaltı ilçesi örneği üzerinde
incelenmiştir. Çalışmada “Genellikle kırsal alanlarda uygulanan yapay sulak alanların
kentsel alanlarda uygulanması ile küresel ısınma, iklim değişikliği ve su yönetimi
bağlamında kent ekosistemine olumlu etkiler sağlanabilir mi?” sorusuna yanıt aranmaya
çalışılmıştır.
Çalışma alanı olarak Antalya ili Konyaaltı ilçesinde bulunan Çandır çayı ve yakın
çevresi seçilmiştir. Çalışma alanı üzerinde hibrit yapay sulak alan yöntemi kullanılarak
3 adet yapay sulak alan (YSA) dizisi tasarlanmıştır. Üç YSA dizisini içeren bu hibrit
YSA sisteminde 3 adet dikey yüzey altı akışlı yapay sulak alan (DYAYSA), 3 adet
yatay yüzey altı akışlı yapay sulak alan (YYAYSA), 4 adet serbest yüzey akışlı yapay
sulak alan (SYAYSA), 2 adet dezenfeksiyon havuzu ve 1 adet su oyun havuzundan
oluşan toplam 13 adet yapay sulak alan yer almaktadır. Sistemin beslemesinde (su
girişinde) evsel atık su, yüzey akış suları ve yağış suları kullanılması çıkış suyunun ise
sulama suyu, rekreatif su yüzeyleri ve dere yatağına deşarj olarak kullanılması
planlanmıştır.
Çalışma ile erişilmek istenen sonuç; kentsel alanlarda yapay sulak alan planlama
ve uygulamalarının kent yakınlarında doğal rekreasyon alanlarının eksikliğinin
giderilmesi, çöp depolama alanları, kum, taş ve maden ocaklarının rehabilitasyonu, atık
suların arıtımı, vb. işlevleri ile kent ekosistemine önemli katkılar sağlayacak olmasıdır.
Bununla birlikte oluşturdukları ekosistemin temiz su kaynaklarının tükenmesi, doğal
ekosistemin bozulması, iklimsel açıdan olumsuz değişiklikler vb. küresel sorunlara
olumlu etkileri olacağının belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışma ile genellikle kırsal
alanlarda arıtma işlevi ve potansiyeli üzerine odaklanılan ancak kentsel alanlarda
uygulanabilirliği, ekosisteme katkıları, rekreasyonel olanakları ve peyzaj değerleri
yönünden yeterince ele alınmayan yapay sulak alan çalışmalarına literatürdeki bu
boşluğunun doldurulması açısından katkı sağlanacaktır.