Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik, Türkiye
Tez Danışmanı: Fatma Arıkan
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, hemodiyaliz
hastalarında uyku hijyeni eğitimi ve motivasyonel görüşme girişiminin
uyku hijyeni, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemektir.
Yöntem:
Bu araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Hemodiyaliz
programında olan 20’si girişim, 20’si kontrol grubu olmak üzere 40 hemodiyaliz
hastası ile yürütülmüştür. Girişim grubundaki hastalara uyku hijyeni eğitimi
sonrası bireysel olarak 4 seans online motivasyonel görüşme uygulanmıştır. Kontrol
grubuna standart bakımın yanı sıra uyku hijyeni eğitimi verilmiştir. Girişim
öncesi veriler Kişisel Bilgi Formu, Uyku Hijyen İndeksi, Pittsburgh Uyku Kalite
İndeksi, KDQOL-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Son test
verileri 10. haftanın sonunda toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPPS
23.0 kullanılarak istatistiksel analizler yapılmıştır.
Bulgular: Girişim ve
kontrol grubu hastaların sosyodemografik özellikleri ve hastalık özellikleri
benzerdi (p>0.05). Girişim grubunda uyku hijyeni puanlarında anlamlı
iyileşme görüldü (p=0.004). Girişim grubunda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi
toplam puanı girişim sonrası belirgin biçimde düşerken gruplar arası fark son
testte anlamlı bulundu (p<0.001). KDQOL-36 Yaşam kalitesi Ölçeği mental
komponent alt boyutunda (p=0.035) ve böbrek hastalığı yükü alt boyutunda (p=0.048)
girişim sonrası fark anlamlı bulundu.
Sonuç: Uyku hijyeni eğitimi
ile birlikte motivasyonel görüşme hemodiyaliz hastalarında; uyku hijyeni, uyku kalitesi
ve yaşam kalitesi üzerinde anlamlı iyileşme sağladığı saptanmıştır. Uyku
hijyeni eğitimiyle birlikte motivasyonel görüşmenin tüm hemodiyaliz
kliniklerinde uygulanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Motivasyonel Görüşme, Uyku Hijyeni, Uyku kalitesi, Yaşam Kalitesi