EMBRİYO EPİTELYAL BARİYERİ AŞMA SÜRECİNDE EMBRİYONİK HBEGF, PI3K/AKT SİNYALİZASYONU İLE FOXO1’İ DÜZENLER
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. G. Leyla Satı Duran, Prof. Dr. Çiler Çelik Özenci
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
EMBRİYO EPİTELYAL BARİYERİ AŞMA SÜRECİNDE EMBRİYONİK HBEGF, PI3K/AKT SİNYALİZASYONU İLE FOXO1’İ DÜZENLER
Amaç: Farede embriyo implantasyonu sürecinde endometriyal lümen epitelinde epitelyal bariyerin kaldırılması mekanizmasını kontrol ederek implantasyonu düzenleyen FoxO1 molekülünün, embriyonik HBEGF ve AKT sinyal yolakları ile ilişkisini araştırmak.
Yöntem: Normal gebelikte epitelyal bariyerin kalkması sürecini içeren G4 gece (23:00), G5 sabah (09:00), G5 gece (23:00), G6 sabah (09:00) günlerinde ve HBEGF ve AKT sinyalini inhibe eden moleküller ile kaplanan boncukların (bead) transfer edildiği fare endometriyumunda HBEGF, AKT, p-AKT ve FoxO1 ekspresyonları immünofloresan işaretlemelerle değerlendirilmiştir.
Bulgular: PI3K sinyalizasyonunun aktivasyonu ile endometriyal lümen kapanması gerçekleşir. Embriyonik HBEGF, endometriyum epitelinde PI3K sinyalizasyonunu başlatır ve böylece AKT aktive olur. Bunun sonucunda embriyonun temas ettiği lümen epitelinde FoxO1 sitoplazmaya taşınır, epitelde apoptoz önlenir ve bunun yerine embriyo entozis ile epitelyal bariyeri aşar. Epitelyal bariyerin aşılmasından sonra, nükleusa geçen HBEGF kendi transkripsiyonel inhibisyonunu başlatır, böylece nükleer FoxO1 birikimine sebep olur ve kapanan lümen epitelinde apoptoz gerçekleşir.
Sonuç: Bu çalışmada, HBEGF, AKT, p-AKT ve FoxO1 sinyalizasyonunun embriyonun epitelyal bariyeri aşma sürecindeki rolleri ortaya konmuştur. Günümüzde tekrarlayan gebelik kayıplarının nedenleri arasında % 40-50’si ise açıklanamayan nedenler olarak belirtilmektedir. Bunlar göz önüne alındığında embriyonun epitelyal bariyeri aşamaması durumu insanda açıklanamayan gebelik kayıplarının sebepleri ile ilişkili olabilir. Diğer yandan AKT, p-AKT ve FoxO1 molekülleri sağlıklı bir gebeliğin yanı sıra sağlıklı bir endometriyal homeostaz için de önemli görünmektedir. Bu nedenle çalışmamızın sonuçları, endometriyal hastalıklar için terapötik hedef molekül geliştirilmesi bağlamında da yeni projeler yapılması için bir temel oluşturmuştur.
Anahtar Kelimeler: FoxO1, HBEGF, kript epiteli, implantasyon, endometriyum