Tlos Antik Kenti Sikke Buluntuları

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji, Türkiye

Tez Danışmanı: Coin Finds From Tlos Ancient City

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu tez çalışması kapsamında Tlos Antik Kenti kazı buluntusu 1010 sikke ele alınmıştır. Tlos'ta Dynastik Dönem, Likya Birliği Dönemi ve III. Gordianus Dönemi süreçlerinde sikke basımı olduğu literatürden bilinir. Tlos kazı buluntusu sikkelerin daha detaylı değerlendirilmesi ve bu sikkelerin Tlos Darphanesi ile olan etkileşimlerinin daha iyi anlaşılabilmesi açısından tez iki ana başlığa ayrılmıştır. "Tlos Sikke Darphanesi" olarak adlandırılan ilk bölümde literatürden bilinen Tlos baskısı sikkeler çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca bilimsel literatürde olmayan ancak müzayede kataloglarından tespit edilen Tlos otonom bronzları da çalışılmıştır. İlk bölümde Tlos Darphanesi'nin MÖ 540-360 yılları arasında nasıl aktif olduğu ve Tlos Dynastlığı tarafından nasıl bir sikke basım geleneği izlendiği açıklanır. Tlos'ta sikke basımı MÖ 190-180 yılları arasında otonom basımlarla ve Likya Birliği sürecinde MÖ 167 – MS 43 yılları arasında devam eder. Son olarak Tlos sikkeleri MS 242-244'te, III. Gordianus'un hükümdarlığının son yıllarında basılmıştır.

"Tlos Antik Kenti Sikke Buluntuları" olarak adlandırılan ikinci bölümde ise 2005-2021 yılları arası geçen tüm sikke buluntuları değerlendirilmiştir. Kataloğa dahil edilen sikkeler arasında Hellenistik Dönem'e, Roma İmparatorluk Dönemi'ne, Bizans Dönemi'ne tarihlenen sikkelerin yanı sıra Orta Çağ, Yeni Çağ ve İslami Dönem sikkeleri de yer alır. Bu tez çalışmasında elde edilen en önemli sonuçlardan biri Hellenistik Dönem Likya sikkelerinin ağırlık standartlarının ve motif repertuarlarının bölgesel etkileşimden bağımsız olmadığıdır. MÖ 167-77 yılları arası basılan kitharephorik Likya Birliği gümüşleri plinthophorik Rodos sikkeleri etkisiyle şekillenmiştir. Aynı şekilde Likya Birliği bronz birimlerinin veya Likya Bölgesi otonom bronzlarının da ağırlık standartlarının belirlenmesinde II. Ptolemaios sikke reformu etkilidir. Tlos kazılarında ele geçen ve Hellenistik Dönem'e tarihlendirilen tüm sikkeler bu reformun etki alanı içinde veya dışındadır. Tlos kazılarında ele geçen Roma İmparatorluk Dönemi sikkelerinde ise daha çok imparatorluk propagandası mevcuttur. Bizans Dönemi sikkele buluntularında ise Hıristiyanlık propagandası ön plandadır. Tlos'ta bulunan sikkeler tarihsel sürekliliği ve kültürel çeşitliliği göstermekle birlikte bu sikkelerin ticari veya dini birçok farklı amaçla da kullanıldığı tespit edilmiştir.