Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Attila Özdek
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada, 1. perde sistemi
ve 2. perde sistemi hakkında dilsiz kaval performans sanatçıları, dilsiz kaval
yapım ustaları (luthier) ve öğretim elemanlarının konuya dair düşüncelerini
ortaya koymak, dilsiz kaval çalgısında 1. perde sisteminde ve 2. perde
sisteminde gerçekleşen performanslarda ne gibi benzerlikler ve farklılıkların
olduğunu, bunların sonucu olarak ne gibi avantaj veya dezavantajlar oluştuğunu
tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma süreci nitel bir
araştırma modeli olan durum çalışması (case studies) araştırma yöntemi ile
desenlenmiştir. Bu amaçla; dilsiz kaval performans sanatçıları, kaval çalgı
yapımcıları (luthier) ve dilsiz kaval öğretim elemanlarının 1. perde sistemi ve
2. perde sistemi hakkında görüşleri ayrıca dilsiz kaval çalgısının genel durumu
ile ilgili bilgiler aktarılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın betimsel boyutunda 13
dilsiz kaval performans sanatçısı, 6 kaval çalgı yapımcısı ve 21 öğretim
elemanı ile yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile görüşme yapılarak görüşme
formu aracılığıyla elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz
edilerek tespit edilen veriler temalar altında toplanmış ve gruplandırılarak
kategoriler halinde sunulmuştur. Araştırmanın uygulama aşamasında belirlenen 6 farklı
eser 6 dilsiz kaval performans sanatçısı tarafından 1. perde sistemi ve 2.
perde sisteminde icra edilmiştir. Gerçekleşen icralar performans değerlendirme
formu aracılığıyla 3 alan uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. Yapılan
değerlendirmeler sonucu elde edilen veriler SPSS
25.0 paket programı aracılığıyla çözümlenmiş olup, uzmanların icralarına dair
puanların ortalaması alınmıştır. 1. perde sistemi ile 2. perde sisteminde
gerçekleştirilen performansların arasında anlamlı bir fark olup olmadığını tespit
edebilmek için Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Araştırma
kapsamında konuya dair performans sanatçılarının, kaval çalgı yapımcılarının
(luthier) ve kaval öğretim elemanlarının büyük oranda farklı görüşlerinin ve
yaklaşımlarının olduğu tespit edilmiş ve uygulama aşamasında gerçekleşen
performanslar sonucu 1. perde sistemi ve 2. perde sistemi arasında avantaj ve
dezavantaj oluşturan olanakların eserin
makamsal özeliklerine, ses genişliğine, acelite gerektiren cümlelere, çeşitli
süsleme tekniklerine, kademe geçişlerine
ve horlatma ses alanı kullanıma göre değişebildiği sonuçlarına ulaşılmış ve her iki perde sisteminde dilsiz kaval
eğitiminde yer almasına dair öneriler sunulmuştur.
Anahtar
Kelimeler: Dilsiz Kaval, Perde Sistemi, Çalgı Eğitimi, Türk Halk Müziği.