Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Emel Arık
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Araştırma, markaların resmi sosyal medya hesaplarındaki reklam tasarımlarının sosyal medyaya uyumunun nasıl olduğunu ve bu reklam görsellerinin takipçileri nasıl etkilediğini duyusal teoriler kapsamında ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada sosyal medya da görsel iletişimin kesintisiz sağlanabilmesi için markaların reklam tasarımlarında hangi stratejileri kullanması gerektiğini belirlemek için Instagram reklam tasarımları analiz edilmiştir. Etkileşim puanı en yüksek olan üç markanın Instagram reklamlarının incelendiği çalışmada karma yöntem kullanılmıştır. İlk olarak üç markanın 1 ay boyunca paylaştığı 1027 Instagram görseli içerik analizine tabi tutulmuş ve biçimsel özelikler sayısallaştırılmıştır. Biçimsel özelliklerin sayısallaştırılması ve literatürden elde edilen veriler doğrultusunda oluşturulan kategoriler ile 91 görsel tasarım betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın ilk iki aşamasında elde edilen veriler ile araştırmaya dahil olan markaların tercih ettikleri görsel reklam stratejilerinin ortaya konulması ve görüşmelerde kullanılmak üzere görseller ile soruların hazırlanmasına temel oluşturmak amaçlanmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında Instagram'ı en çok kullanan yaş aralığından oluşan katılımcılar ile yapılan görüşmeler MAXQDA nitel veri analizi programı ile kodlanmıştır. Buradan elde edilen sonuçlar ile Gestalt Teorisi kapsamında ögelerin tek tek ve bir bütün olarak kullanımının reklam tasarımının görünürlüğünü etkileyip etkilemediği tartışılmış ve markaların Instagram'a uygun görsel reklam stratejilerinin nasıl olması gerektiğine dair veriler elde edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen markaların reklam görsellerini daha çok hikayelerde paylaştıkları ve ikon-infografik grafik öğelerinin kullanımının sayısal olarak az olduğu belirlenmiştir. Görsellerin betimsel analizi sonucunda iki markanın öğe ve ilkeler bağlamında bütünlük taşıdığı fakat diğer markanın tasarımlarında ise bütünlük etkisini oluşturan öğelerin zayıf olduğu görülmüştür. Görüşmelerde kodlanan veriler arasında kurulan kod ilişkileri analizinde katılımcıların bir görseli değerlendirmede en önemli unsuru 'bütünlük' olarak gördüğü, bütünlük etkisi oluşturan en belirgin öğeyi ise 'renk' olarak betimledikleri sonucuna varılmıştır. Varılan sonuçlar bağlamında Instagram'daki reklam tasarımlarının uygulamaya uyumlu hale getirilmesinin ve bütünlük ilkesi bağlamında tutarlı görsel öğe ve tasarımlar oluşturulmasının gerekli olduğu söylenebilir.