Gestasyonel Diyabetli Kadınlara Modele Dayalı Verilen Progresif Kas Gevşetme Eğitiminin Kaygı ve Kan Şekeri Düzeylerine Etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik, Türkiye
Tez Danışmanı: Gül Ertem
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Bu araştırma, SİM modeli temel alınarak hazırlanan PKG uygulamasının GDM'li kadınlarda kan şekeri ve kaygı düzeyleri açısından etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliği'nde ilk kez GDM tanısı alan 68 gebe örneklem grubunu oluşturmuştur. PKG uygulayan 34 gebe "müdahale grubu", PKG uygulamayan 34 gebe "kontrol grubu"nu oluşturmuştur. Verilerin toplanması araştırmacı tarafından yapılmıştır. GDM kadınlara ilk görüşmede "Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu" ile gebelerin yazılı onamları alınmış, müdahale öncesi, 4 ve 8 hafta sonrasında "Gebe Tanıtım Formu", "Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri-STAİ" doldurulmuş, açlık, tokluk 1. saat ve tokluk 2. saat kan şekeri değerleri araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Her iki gruba sekiz hafta süre ile haftalık "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-IPAQ" ve "Diyete Uyum Anketi" uygulanmıştır. Müdahale grubuna "Progresif Kas Gevşetme Eğitimi" verilmiştir. Gebelere PKG uygulamasını haftada 5 gün olmak üzere akşam yemekten en az 1 saat sonrasında yapması gerektiği söylenmiş, yaptığı uygulamaları kaydetmesi için "Evde PKG Uygulama Çizelgesi" gebelere verilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS (İnternational Business Machines Statistical Package for Social Sciences ) for Windows 25.0 programı kullanılmıştır. Bulgular: Gebelik diyabetine yönelik egzersiz yapan gebeler müdahale grubunda %14.7, kontrol grubunda %35.3 olarak saptanmış, egzersiz yapanların en fazla oranda yürüme yaptığı (M:%80; K:%100) saptanmıştır. Müdahale grubu gebelerden 22 kişi (%53.7), kontrol grubundan 19 kişi (%46.3) gebelikte diyabet ile ilgili kimseden bilgi almamıştır. Müdahale ve kontrol grupları arasında son izlem durumluk kaygı puan ortalamaları, ara ve son izlem süreklik kaygı puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Müdahale ve kontrol grubunda ilk izlem durumluk kaygı puanlarının ara ve son izlem durumluk kaygı puanlarından, müdahale grubunda, ilk izlem süreklik kaygı puanlarının ara ve son ölçüm sürekli kaygı puanlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, açlık kan şekeri, tokluk 1. saat ve tokluk 2 saat kan şekeri değerlerinin ilk ölçümde, ara ve son ölçümde müdahale ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Bu çalışmada, müdahale ve kontrol grubu gebe kadınların haftalık izlem karşılaştırmasında, fiziksel aktivite ve diyete uyum düzeyi açısından gruplar arasında istatistiksel olarak fark saptanmamıştır. Yürüme skorları ve toplam fiziksel aktivite skorları değerlendirmesi sonucu gebelerin son hafta diğer haftalara kıyasla daha az yürüdüğü saptanmıştır. Müdahale grubunda bütün haftalarda diyete uyum sağlayanların ilk, ara ve son izlem tokluk 2. saat kan şekeri değerlerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: PKG'nin GDM 'lu gebelerde psikolojik açıdan kaygı düzeylerinde azalma sağladığı, fizyolojik açıdan açlık, tokluk 1. saat ve tokluk 2. saat kan şekeri düzeyleri üzerinde olumlu etkisinin olmadığı belirlenmiştir. SİM'ne dayalı hazırlanan PKG eğitimi GDM olan gebelerde psikolojik iyiliğinin sağlanmasında hemşirenin bağımsız olarak gerçekleştirebileceği bir yöntem olarak kullanılacak uygun bir girişimdir.