Antikçağ’ın Onurlandırma Sistemi: Perge, Phaselis, Termessos, Kibyra

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Murat Arslan

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır

Özet:

Antikçağ’dan günümüze değin her dönemde ve toplumda kişiler ön plana çıkmak ve kendini kanıtlamak için hep bir yarış içerisine girmişlerdir. Bu durumu ifade eden terminolojilerden birisi de ἡ τιμή/ honor, ris (m) (onur, şeref) kelimesi olmuştur. Antik kaynaklarda ilk olarak MÖ VIII. yüzyılda karşılaşılan bu kavram Homeros’un Ilias eserinde hybris (kibir) ifadesi ile çok yakın anlamda kullanılan bu kelime birbirlerine karıştırılmış ve bu kavramlar iç içe geçmişlerdir. Önce tanrısallaştırıldığı ve ölen kişiler adına onları onurlandırmak üzere yapılan bu onurlandırma ve yad etme durumu, yüzyıllar geçtikçe kişilere/ imparatorlara verilmeye başlanmıştır.

Bu tezin amacı, Perge (Pamphylia), Phaselis (Pamphylia-Lykia), Termessos (Pisidia), Kibyra (Lykia-Küçük Asya) kent devletlerindeki onurlandırma yazıtlarını bölgesel, dönemsel, ve kronolojik olarak kendi içerisinde türüne göre (agonistik, ithaf etc.) sınıflandırarak söz konusu bölgelerin önde gelen kentlerinin birbiriyle olan benzerliklerini ve farklılıklarını zamandizinsel bir perspektifte ele almaktır. Bunu yaparken antikçağdaki onurlandırma kavramının Anadolu Akdeniz’inin merkezindeki Pamphylia, Pisidia, Lykia/Asya, bölgelerinde ön plana çıkan en önemli sınır ve zaman zaman birbirleriyle komşuluk ilişkisi içinde olan kent devletlerinde ne şekilde ve hangi sebeple yapıldığı (siyasi, askeri, ekonomik bazda), bunun hangi yüzyıllarda hangi kentlerde ve neden ön plana çıkarıldığını araştırmak, bu sistemin halk (demos) ve danışma (boule) meclisi tarafından algılanma şeklinin nasıl işlediği ortaya konulmaya çalışılarak bu durumun kentin sosyo-ekonomik yapısına yansımaları ortaya çıkarmaya gayret edilmiştir. Bu amaç ve hedefler doğrultusunda bu tez kapsamında 485 adet onurlandırma yazıtı ele alınarak ve Hellenistik Dönem’den MS V. yüzyıl aralığını kapsayan zaman dilimi içinde kentler arasındaki farklılık ve benzerlikleri epigrafik belgeler özelinde sentezlenerek analiz edilmiş ve elde edilen bulgular bilim dünyasına sunulmaya çalışılmıştır.