Sosyal Bilgiler Eğitiminde Üstün Yetenekli Öğrencilerin Yaratıcılık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Torrance Yaratıcı Düşünce Testi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Hilmi Demirkaya
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmanın amacı, üstün yetenekli öğrencilerin yaratıcılık gelişiminde farklılaştırılmış sosyal bilgiler eğitiminin etkisini değerlendirmektir. Araştırmada, Antalya Bilim ve Sanat Merkezi’nde eğitim gören 6. sınıf üstün yetenekli öğrenciler üzerinde uygulanan farklılaştırılmış öğretim programının, öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine etkisi değerlendirilmiştir. Literatür taramasında, üstün yetenekli bireylerin eğitimine yönelik farklı yaklaşımlar incelenmiş, özellikle sosyal bilgiler eğitiminin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirme potansiyeline sahip olduğu görülmüştür. Ancak, bu alanda üstün yetenekli öğrenciler özelinde gerçekleştirilen çalışmaların sınırlı olduğu tespit edilmiştir.
Araştırma, deneysel desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, 2023-2024 öğretim yılı Antalya Bilim ve Sanat Merkezi’nde eğitim gören 30 üstün yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Öğrenciler rastgele atama yöntemiyle deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna, Bütünleşik Öğretim Modeli temel alınarak hazırlanan farklılaştırılmış sosyal bilgiler öğretim programı uygulanmış; kontrol grubu ise BİLSEM’de uygulanan öğretim programına devam etmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Torrance Yaratıcı Düşünme Testi (TYDT) Sözel ve Şekilsel Formları" kullanılmıştır. Uygulama öncesinde her iki gruba ön test, uygulama sonrasında ise son test uygulanarak yaratıcı düşünme becerilerindeki değişim analiz edilmiştir.
Elde edilen verilerin analizinde SPSS 23.0 programı kullanılmış, verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Shapiro-Wilk testi ile değerlendirilmiştir. Normallik varsayımı sağlanmadığı için parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, deney grubuna uygulanan farklılaştırılmış sosyal bilgiler eğitiminin, öğrencilerin sözel yaratıcılık puanlarında anlamlı bir artış sağladığını göstermiştir. Deney grubunun akıcılık, esneklik ve orijinallik alt boyutlarında kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek puanlar elde ettiği belirlenmiştir. Şekilsel yaratıcılık alanında ise deney grubundaki öğrencilerin "başlıkların soyutluğu" ve "zenginleştirme" kriterlerinde belirgin bir gelişim gösterdiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, üstün yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerinin geliştirilmesinde farklılaştırılmış sosyal bilgiler eğitiminin etkili olduğu görülmüştür. Çalışma, sosyal bilgiler derslerinde yaratıcı düşünme becerilerini teşvik eden öğretim yaklaşımlarının kullanılmasının, öğrencilerin bilişsel gelişimini destekleyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, üstün yetenekli öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun olarak geliştirilmiş öğretim programlarının eğitim sistemine entegrasyonu önerilmektedir.